Abstract
Мақала Қазақстанның батыс өңіріндегі көмірсутек кен орындарын игеру кезінде туындайтын геодинамикалық процестерді зерттеуге арналған. Каспий теңізінің Бозащы түбегіндегі жер беті деформацияларын кешенді мониторингтеу нәтижелері ұсынылған. Заманауи геодезиялық аспаптар мен авторлар жетілдірген техникалық құралдарды қолдану жер бетінің шөгу параметрлерін анықтаудың дәлдігі мен жеделдігін арттырды. Мониторинг нәтижесінде ауданның геодинамикалық полигоны және мәжбүрлі центрлеуге арналған тұрақты тірек пункттерінің конструкциясы әзірленіп, өндіріске енгізілді. Зерттеу нәтижелері «Геосервис-С» ЖШС-де Батыс Қазақстан кен орындарын игеру кезіндегі жер бетінің деформациялық процестерін мониторингтеу жобасын іске асыруда және әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің оқу үдерісінде пайдаланылды The article examines geodynamic processes arising during the development of hydrocarbon deposits in western Kazakhstan. The results of integrated monitoring of ground surface deformation on the Buzachi Peninsula in the Caspian region are presented. The use of modern geodetic instruments and technical solutions improved by the authors increased the accuracy and efficiency of determining ground subsidence parameters. Based on the monitoring results, a geodynamic monitoring site and a design for permanent forced-centering control points were developed and implemented. The research results were implemented at Geoservice-S LLP during a project on monitoring ground surface deformation during field development in Western Kazakhstan and used in the educational process of Al-Farabi Kazakh National University Статья посвящена изучению геодинамических процессов, возникающих при разработке месторождений углеводородов в западном регионе Казахстана. Представлены результаты комплексного мониторинга деформаций земной поверхности на Бузачинском полуострове Каспийского моря. Использование современных геодезических приборов и усовершенствованных авторами технических средств повысило точность и оперативность определения параметров оседания земной поверхности. По результатам мониторинга созданы и внедрены геодинамический полигон района и конструкция постоянных опорных пунктов принудительного центрирования. Результаты исследования внедрены в ТОО «Геосервис-С» при реализации проекта по мониторингу деформационных процессов земной поверхности при разработке месторождений Западного Казахстана и использованы в учебном процессе Казахского национального университета имени аль-Фараби