Abstract
Kur’an’ın doğru anlaşılması, kelimelerin vahiy dönemindeki anlamının bilinmesi ve sonraki nesillere doğru aktarılması ile yakından ilgilidir. İlk muhataplar, yaşadıkları dil ve kültür ortamı sayesinde bu anlamları doğal olarak kavrayabilirken, sonraki nesiller için aynı anlamlara ulaşmak tarihsel ve dilsel bir çabayı gerekli kılmıştır. Bu nedenle erken dönemden itibaren Mukâtil b. Süleyman, Ahfeş, Ferrâ ve Ebû Ubeyde gibi âlimler Kur’an kelimelerinin anlamlarını açıklamaya yönelik eserler kaleme almışlardır. Bu eserler arasında Râgıb el-İsfahânî’nin Müfredâtu Elfâzi’l-Kur’an adlı eseri önemli bir yere sahiptir. Çalışmada, İsfahânî’nin söz konusu eserinde Kur’an kelimelerinin anlamlarını belirlemede ve bunları sonraki nesiller için anlaşılır hâle getirmede sergilediği çabalar incelenmiştir. Araştırma sonucunda, müellifin kıraat, hadis, Arap dilinin ifade özellikleri şiir gibi unsurlardan yararlanarak kelimelerin anlamlarını temellendirdiği, çeşitli anlamları gerekçeli olarak sunduğu anlaşılmıştır. Ayrıca müteradif ve zıt anlamlara yer verdiği, kelimeleri dünyevî ve uhrevî boyutlarıyla, metinsel bağlam içinde değerlendirdiği ve ilgili ayetler üzerinde ayrıntılı açıklamalar yaptığı görülmüştür. İsfahânî’nin bu çok yönlü uğraşısı, hem kelimelerin doğru anlamını tespit etme hem de onları farklı dönem muhatapları için anlaşılır kılma çabaları olarak değerlendirilmiştir.