Abstract
Автомобиль жолдары мемлекет экономикасы мен әлеуметтік инфрақұрылымының тірегі, алайда Қазақстанның шұғыл континенталды климаты жағдайында жол жабындары жобалық қызмет мерзіміне жетпей тозуға ұшырайды. Бұл зерттеудің мақсаты, температуралық, ылғалдық және көліктік факторлардың әсерінен туындайтын тозу түрлерін жүйелеу, Назарбаев Университеті аумағындағы жабындарды далалық аспаптық бағалау, және аймақтық ерекшеліктерді ескере отырып, қайта жөндеудің тиімді стратегияларын негіздеу. Жұмыстың ғылыми-практикалық маңыздылығы отандық нормативтік база (ҚР СТ, МЕМСТ) мен халықаралық тәжірибені (AASHTO, PCI, IRI) үйлестіріп, жабынды диагностикалаудың және қалпына келтірудің кешенді тәсілін ұсынуында. Әдістеме2022–2025 жылдардағы ғылыми еңбектерге салыстырмалы талдауды, далалық инструменталды бағалауды (нивелир, өлшеуіш аспаптар, 4 нысан) және арнайы тозу коэффициентін сандық есептеуді қамтиды. Солтүстік аймақта бойлық және көлденең жарықтар, оңтүстікте плиталардың қисаюы басым; НУ аумағының далалық бақылауы жарықтардың кең таралғанын, дөңгелек ойықтарының нормативтік шегінен аспайтынын (8,4 мм) растады. Қайта өңделген ПЭТ-пен модификацияланған битум (3% концентрация) жабынның жарыққа төзімділігін 42%-ға дейін арттырады. Алынған нәтижелер салқын ресайклинг, ПМБ және геосинтетиканы біріктіретін аймақтық бейімделген жөндеу шешімдеріне практикалық негіз береді. Автомобильные дороги являются опорой экономики и социальной инфраструктуры государства, однако в условиях резко континентального климата Казахстана дорожное покрытие подвергается износу до достижения проектного срока службы. Целью данного исследования является систематизация видов износа, возникающих под воздействием температурных, влажных и транспортных факторов, полевая инструментальная оценка покрытий на территории Назарбаев Университета и обоснование эффективных стратегий реконструкции с учетом региональных особенностей. Научно-практическая значимость работы заключается в согласовании отечественной нормативной базы (СТ РК, ГОСТ) и международного опыта (AASHTO, PCI, IRI) и предоставлении комплексного подхода к диагностике и восстановлению покрытия. Методика включает сравнительный анализ научных работ 2022-2025 гг., полевую инструментальную оценку (нивелир, измерительные приборы, 4 объекта) и количественный расчет специального коэффициента износа. В северной зоне преобладают продольные и поперечные трещины,на юге-кривизна плит; Полевое наблюдение территории НУ подтвердило широкое распространение трещин, не превышающих нормативный предел круглых проемов (8,4 мм). Битум, модифицированный переработанным ПЭТ (концентрация 3%), увеличивает светостойкость покрытия до 42%. Полученные результаты дают практическую основу для региональных адаптированных решений по ремонту, сочетающих холодный ресайклинг, ПМБ и геосинтетику. Highways are the backbone of the economy and social infrastructure of the state, but in the conditions of the extreme continental climate of Kazakhstan, road surfaces are subject to wear and tear before reaching the project service life. The purpose of this study is to systematize the types of wear caused by temperature, moisture and transport factors, to conduct an instrumental field assessment of coatings on the territory of Nazarbayev University, and to justify effective reconstruction strategies taking into account regional characteristics. The scientific and practical significance of the work lies in the combination of the domestic regulatory framework (St RK, GOST) and international experience (AASHTO, PCI, IRI) to provide an integrated approach to the diagnosis and restoration of coatings. The methodology includes a comparative analysis of scientific papers for 2022-2025, a field instrumental assessment (leveling, measuring instruments, 4 objects) and a quantitative calculation of a special wear coefficient. In the northern zone, longitudinal and transverse cracks predominate, in the southern zone, the curvature of the plates. Field control of the NU territory confirmed that cracks are widespread, do not exceed the regulatory limits of wheel grooves (8.4 mm). Bitumen modified with recycled PET (3% concentration) increases the light resistance of the coating to 42%. The results obtained provide a practical basis for regionally adapted repair solutions that combine cold resiling, PMB and geosynthetics.