Abstract
Қазақстан үшін су ресурстарының тапшылығы, атап айтқанда климаттың жаһандық өзгеруін және ауыл шаруашылығының даму қарқындылығын ескере отырып, өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Қолданыстағы суару процестері судың көп мөлшерін тұтынады, бұл өндіріс тиімділігінің төмендеуіне және ауылшаруашылық жерлерінің экологиялық жағдайының нашарлауына әкеледі. Қазіргі жағдайда ауыл шаруашылығында су үнемдеу технологияларына көшу азық-түлік қауіпсіздігін және ауылдық өңірлердің тұрақты дамуын қамтамасыз етудің негізгі элементі болып табылады. Алайда, бұл ауысудың маңыздылығын түсінгеніне қарамастан, егжей-тегжейлі зерттеуді қажет ететін бірқатар экономикалық себептерге байланысты жаңа технологияларды енгізу тез жүрмейді. Бұл жұмыстың мақсаты Қазақстанның ауыл шаруашылығында су үнемдеу технологияларын енгізу әдістері мен экономикалық аспектілерін кешенді зерттеу болып табылады. Атап айтқанда, ауыл шаруашылығы өндірушілерінің жаңа технологияларға көшуін тежейтін немесе ынталандыратын экономикалық факторларды анықтау, сондай-ақ қазақстандық ауыл шаруашылығына тән жағдайларда әртүрлі су үнемдеу әдістерінің экономикалық тиімділігін бағалау көзделеді. Зерттеу барысында сандық және сапалық ғылыми әдістер қолданылды, ақпарат көзі ретінде отандық және шетелдік авторлардың ғылыми еңбектері, халықаралық ұйымдардың статистикалық деректері мен есептері, сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдардың ақпараттары қаралды. Зерттеу суды үнемдеу технологияларын енгізу процесі экономикалық факторлар кешенімен шектелетінін анықтады, олардың арасында бастапқы инвестициялардың жоғары құны, фермерлердің осы технологиялардың артықшылықтары туралы хабардар болмауы, қаржыландыруға қол жетімділіктің шектелуі және дамымаған мемлекеттік қолдау жүйесі ерекшеленеді. Сонымен қатар, зерттеу тамшылатып суару және шашырату сияқты суды үнемдейтін технологияларды пайдалану суды тұтынудың айтарлықтай төмендеуіне, өнімділіктің артуына және энергия мен тыңайтқыш шығындарының төмендеуіне әкелетінін растады. Кілтті сөздер: ауыл шаруашылығы, суды үнемдеу, суды үнемдеу технологиясы, су ресурстары, су ресурстарының тапшылығы, суару процестері.