Abstract
Мақалада Шәкәрім Құдайбердіұлы өлеңдеріндегі «Ар» концептісінің танымдық ерекшеліктері талданады. Зерттеу еңбегінде тіл мен ойдың өзара байланысы антропоөзектік парадигма негізінде қарастырылады және «Ар» ұғымының концептуалдық жүйесі ұсынылады. Зерттеу барысында тілді танымдық аспектіде зерттеу, яғни тіл мен ойлау процесінің сабақтастығы жөніндегі А.Байтұрсынұлы, Қ.Жұбанов, С.Аманжолов сынды ғалымдардың пікірлері және Ә. Қайдар, Р. Сыздық, Е. Жанпейісов, Ж. Манкеева, М. Копыленко, Т. Жанұзақов, Ө. Айтбаев, Э. Сүлейменова, Б. Момынова, Б. Қасым сынды ғалымдардың еңбектері басшылыққа алынды. Шәкәрім шығармалары негізінде «Ар» ұғымы тек жеке адамдық қасиет ретінде ғана емес, ұлттық құндылық ретінде қалыптасып, қоғамдағы мінез-құлық нормасы ретінде танылған. Сондықтан зерттеу жұмысының негізгі мақсаты – «Ар» ұғымын танымдық тұрғыдан жан-жақты зерделеу, оның мазмұндық мәні мен функцияларын ашу болып табылды. Осы мақсатқа сәйкес, Шәкәрім шығармаларындағы «Ар» концептілік өрісінің мазмұндық аясы анықталып, оның танымдық сипаты жүйелі талданды, сондай-ақ ұлттық мәдениет пен моральдық құндылықтар негізінде концептілердің маңызы көрсетілді. Талдау арқылы «Ар» ұғымының танымдық, этикалық және әлеуметтік мәні кеңінен ашылды. Шәкәрім өлеңдеріндегі «Ар» концептісінің танымдық ерекшеліктерін жүйелі зерттеу арқылы тілдік, танымдық сипаты, танымдық өлшемдері анықталады және қазақ тіл білімінің теориялық базасына үлес қосады.