Abstract
Pedaqoji təcrübə müəllim hazırlığının mühüm mərhələlərindən biri olub, gələcək müəllimlərə onların peşəkar fəaliyyətini formalaşdıran əsas praktik təcrübələrin qazanılmasına imkan yaradır. Səmərəli təcrübi öyrənmə nəticələri pedaqoji təcrübənin real təhsil mühitində həyata keçirilməsi ilə əldə olunur. Bu tədqiqat təsviri tədqiqat modeli əsasında aparılmış və 2025–2026-cı tədris ilində həyata keçirilmişdir. Tədqiqatın baş məcmusunu Xoca Əhməd Yəsəvi adına Beynəlxalq Qazax-Türk Universitetinin Bədən Tərbiyəsi və İdman fakültəsinin tələbələri təşkil etmişdir. Tədqiqatın seçməsinə dördüncü kursda təhsil alan 120 gələcək müəllim daxil edilmişdir. Məlumatların toplanması üçün şəxsi məlumat forması və standartlaşdırılmış sorğu anketindən istifadə olunmuşdur. Şəxsi məlumat formasında iştirakçıların yaşı, cinsi, idman növü və ailə vəziyyəti haqqında məlumatlar toplanmışdır. Tədqiqat aləti kimi Davran (2006) tərəfindən hazırlanmış, dörd alt ölçüdən və 20 maddədən ibarət olan "Pedaqoji təcrübə zamanı qarşıya çıxan problemlər sorğusu" (Problems Encountered in Practice Questionnaire) istifadə edilmişdir. Etibarlılıq təhlilinin nəticələrinə əsasən Kronbax alfa əmsalı 0,86 olmuşdur. Normallıq təhlili məlumatların normal paylanmaya uyğun olduğunu göstərmişdir. Statistik təhlillər təsviri statistika (tezlik və faiz göstəriciləri) və xi-kvadrat (χ²) testi vasitəsilə aparılmış, statistik əhəmiyyətlilik səviyyəsi p < 0,05 olaraq qəbul edilmişdir. İştirakçıların 55%-i 18–22 yaş arasında olmuş, 60%-ni qadınlar, 40%-ni isə kişilər təşkil etmişdir. Bundan əlavə, iştirakçıların 64,2%-i nüvə ailəsində böyüdüklərini bildirmişdir. Tədqiqatın nəticələri göstərmişdir ki, məktəbdə fəaliyyət göstərən mentor müəllimlər gələcək müəllimlərin pedaqoji bacarıqlarının inkişafına müsbət töhfə vermişlər. İştirakçılar həmçinin qeyd etmişlər ki, universitet rəhbərləri mentor müəllimlərlə əməkdaşlıq edərək və inkişafyönümlü tədbirlər həyata keçirərək onların akademik uğurlarına dəstək olmuşlar. Məktəb koordinatorlarının isə tələbələrə müxtəlif mentor müəllimlərin fəaliyyətini müşahidə etmək imkanı yaratdıqları tez-tez vurğulanmışdır. Bundan əlavə, iştirakçıların 34,2%-i pedaqoji təcrübə dərslərində müntəzəm iştirak etməkdən tez-tez məmnunluq duyduqlarını bildirmişdir. Tədqiqatın nəticələri universitet rəhbərləri tərəfindən göstərilən rəhbərlik və məsləhət dəstəyi ilə gələcək müəllimlərin analarının peşələri arasında statistik cəhətdən əhəmiyyətli əlaqənin olduğunu müəyyən etmişdir.