Abstract
Бұл мақалада тау-кен саласындағы жұмыскерлердің денсаулығына еңбек жағдайларының әсері қарастырылады. Бұл зерттеу тау-кен кәсіпорындарында зиянды және/немесе қауіпті факторлардың айтарлықтай таралуына, олардың денсаулық проблемаларына қосқан үлесіне және кәсіби тәуекелдерді сандық бағалау және ерте функционалдық өзгерістерді анықтау үшін дәлірек құралдарды әзірлеу қажеттілігіне байланысты өзекті. Зерттеуге 48 кәсіби топты білдіретін 1520 жұмыскер кіреді. Денсаулық жағдайының индикаторы ретінде еңбекке қабілеттілігін уақытша жоғалтудың 97 жағдайына талдау жүргізілді. Еңбек жағдайларының жіктелуі зияндылық градациясына сәйкес орындалды (3.1-3.3). Тәуекелді бағалау салыстырмалы тәуекел (RR) және этиологиялық үлес (EF) көрсеткіштерін қолдану арқылы жүзеге асырылды. Кешенді талдау үшін аурулардың сипатын жалпы, өндірістік-шартты және кәсіптік ауруларға жүйелендіре отырып, тәуекелге бағдарланған тәсіл негізінде еңбек жағдайларының сынақтан өткізілетін матрицалық моделі қолданылды. Кәсіби топтардың қауіп деңгейлері бойынша бөлінуі анықталды: 27-сі жоғары қауіпті, 15-і орташа қауіпті және 6-сы төмен қауіпті деп жіктелді. Шаң аэрозольдерінің, шу мен дірілдің біріктірілген әсерлері шешуші маңызға ие болды. Есептелген мәндер (RR = 2,32 және EF = 56,84%) жұмысшылардың денсаулығының өндіріс факторларына айқын тәуелділігін растайды. Жұмыс жағдайларының қауіптілік класының артуымен кәсіби бұзылулардың пайда болу ықтималдығы және ағзаның функционалдық жағдайының нашарлауы артатыны атап өтілді. Алынған нәтижелер жұмыс ортасының сипаттамалары мен жұмысшылардың денсаулығы арасындағы маңызды байланысты көрсетеді. Гигиеналық және медициналық-функционалдық көрсеткіштерді біріктіретін кешенді тәсілді қолдану тәуекелді дәлірек анықтауды қамтамасыз етеді және жағымсыз өзгерістерді ерте анықтауға көмектеседі. Әзірленген тәсілдерді кәсіби тәуекелдерді басқару жүйесін оңтайландыру және түзету шараларын жоспарлау үшін пайдалануға болады.