Abstract
Dünya edebiyatında mitolojinin estetik açıdan yeniden yorumlanma süreci XX. yüzyılın ortalarından itibaren başlamışken, Kazak edebiyatındaki bu eğilim XX. yüzyılın sonlarında belirginlik kazanmıştır. Yeni mitoloji anlayışı yöntemi, edebî metinde yalnızca mitik tasavvurları yeniden üretmekle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda çağın ontolojik gerçekliğini yansıtmanın ve okurun bilişsel ufkunu şekillendirmenin de poetik bir aracı olarak işlev görür. Bu bağlamda yeni mitoloji anlayışı, Kazak edebiyatı araştırmalarındaki çağdaş estetik yönelimlerden biri olarak değerlendirilebilir. Bu çalışma, çağdaş Kazak edebiyatındaki yeni mitoloji anlayışı akımını teorik ve pratik düzlemde incelemektedir. Modern Kazak nesrinde mitik unsurlar, folklorik özelliklerinden sıyrılarak postmodernizm bağlamında yeni mitoloji anlayışı düzeyine yükselmiştir. Makalede, A. Kemelbaeva’nın eserleri temel alınarak mitik imgelerin, arketiplerin ve sembollerin dönüşümü disiplinlerarası bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Araştırma sürecinde, yeni mitoloji anlayışının sanatsal doğasını ortaya koymak amacıyla bütüncül metodolojik yaklaşımlar uygulanmıştır. Edebî metinlerdeki mitik ve folklorik imgeler ile sembollerin yeniden incelenmesi için yorumlayıcı yöntem; metin ile arkaik anlatı yapıları arasındaki ilişkileri belirlemek için ise metinlerarasılık analizi kullanılmıştır. Ayrıca, edebî eserlerdeki mitik unsurların rolünü bir estetik sistem olarak değerlendirmek amacıyla sistematik analiz yöntemlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, çağdaş Kazak nesrinin yapısındaki mitolojik unsurlar yalnızca estetik bir araç değil, aynı zamanda ulusal kodun yeniden üretilmesinde temel bir işlev üstlenmektedir. Kazak folklorunun kökeninin belirlenmesinde mitik düşünce sistemi başlangıç noktası olarak kabul edildiğinden, halkın dünya görüşü ile çevreyi algılama biçimleri folklor sonrası bilincin temelini oluşturmaktadır. Mitolojik bilinç, tarihî folklor eserlerinden başlayarak günümüzdeki edebî eserlere kadar süreklilik arz etmektedir. Araştırma, çağdaş Kazak nesrindeki mitolojik söylemin temel dayanaklarını ortaya koymakla birlikte yeni mitoloji anlayışını analiz etmektedir. Ancak bu alandaki çalışmaların daha derinleştirilmesi gerekmektedir. Gelecekte Kazak yeni mitoloji anlayışının genel Türk dünyası bağlamında karşılaştırmalı olarak incelenmesi, Türk mitolojik unsurlarının modern edebiyattaki dönüşüm dinamiklerinin belirlenmesine katkı sağlayacaktır. Bunun yanı sıra, mitolojik imgelerin bilişsel-semiotik doğasının açımlanması da edebiyat biliminin öncelikli araştırma alanlarından biri olarak değerlendirilmelidir.