Abstract
Bu çalışma, AB Yapay Zekâ Yasası (EU AI ACT) kapsamında doğrudan pazarlamada kullanılan yapay zekâ sistemlerinin risk sınıflandırmasına ilişkin alan yazını veri gizliliği, tüketici koruması ve algoritmik şeffaflık boyutlarında sentezlemektedir. Amaç, düzenleyici çerçevelerin yapay zekâ temelli pazarlamanın çok katmanlı risklerini nasıl ele aldığını açıklığa kavuşturmak ve bu yaklaşımların pazarlama uygulamalarına etkilerini değerlendirmektir. İnceleme, risk sınıflandırma ölçütlerini analiz etmekte, veri gizliliği yaklaşımlarını karşılaştırmakta, şeffaflık ve adaletle ilişkili tüketici koruma mekanizmalarını belirlemekte ve bu unsurların tüketici güveni üzerindeki yansımalarını tartışmaktadır. 2021–2025 döneminde yayımlanan disiplinler arası alan yazına dayanan analiz; hukuki nitel çalışmalar, ampirik bulgular ve kavramsal modelleri kapsamaktadır. Bulgular, yüksek riskli sistemlerin sınıflandırılmasına ilişkin belirsizliklerin ve sağlayıcı temelli öz değerlendirme yaklaşımının denetim süreçlerini zorlaştırdığını göstermektedir. EU General Data Protection Regulation (GDPR) ve Yapay Zekâ Yasası güçlü bir veri koruma temeli sunsa da şeffaf olmayan algoritmik yapılar kullanıcı kontrolünü sınırlamaktadır. Mevcut düzenlemelerin kişiselleştirilmiş pazarlama risklerini yönetmede sınırlı kaldığı görülmekte; bu durum daha güçlü şeffaflık, hesap verebilirlik ve önyargı azaltma araçlarına ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır. Pazarlama pratiklerinin ise kişiselleştirme ile mahremiyet ve adalet arasında denge kurmaya yöneldiği gözlemlenmektedir. İnceleme, düzenleyici netlik ve disiplinler arası yönetişimin sorumlu yapay zekâ kullanımında belirleyici olduğunu vurgulamaktadır.