Abstract
Introduction: Xerostomia is among the most commonly reported complaints in both general medical and dental settings. A decrease in salivary secretion disrupts the oral cavity’s natural protective mechanisms, alters the composition of oral microbiota, and predisposes patients to dental caries, periodontal inflammation, oral candidiasis, and mucosal erosions. Therefore, evaluating the dental condition of patients with xerostomia is critical for designing effective diagnostic and therapeutic strategies. Objective: To systematically review current scientific literature on the dental status of patients with xerostomia, highlighting the key risk factors, underlying pathophysiological mechanisms, characteristic clinical features, and contemporary strategies for diagnosis, prevention, and management of this condition. Search strategy: A comprehensive literature search was conducted over the past 5 years using PubMed, Scopus, and eLibrary databases. Studies addressing the etiology, pathogenesis, clinical manifestations, diagnostic procedures, and management of xerostomia were considered. Articles focusing on unrelated topics, animal studies, or those lacking sufficient methodological detail were excluded. Findings: Evidence from recent studies indicates that xerostomia is frequently associated with polypharmacy, systemic diseases, and age-related physiological changes. Patients commonly exhibit multiple carious lesions, periodontal disorders, altered salivary properties, and impaired enamel remineralization. The most effective management strategy involves a multifaceted approach that addresses the underlying condition, supports oral hydration, stimulates salivary secretion, and applies remineralizing therapies. Conclusions:Xerostomia is a multifactorial condition that significantly impacts oral health, accelerating caries, disrupting the oral microbiome, and promoting mucosal inflammation. Literature highlights the need for a multidisciplinary approach and further research to optimize prevention and management strategies. Введение: Ксеростомия представляет собой одну из наиболее распространённых жалоб в терапевтической и стоматологической практике. Снижение секреции слюны ведёт к нарушению естественных защитных механизмов полости рта, изменению микробиоценоза, развитию кариеса, гингивита, кандидоза и эрозивных поражений слизистой. В связи с этим изучение стоматологического статуса пациентов с ксеростомией имеет важное значение для разработки комплексных подходов к диагностике и лечению. Цель исследования: Систематизировать современные научные данные о стоматологическом статусе пациентов с ксеростомией, выделить ключевые факторы риска, патофизиологические механизмы, характерные клинические проявления, а также современные подходы к диагностике, профилактике и лечению этого состояния. Стратегия поиска: Проведён обзор публикаций за последние 5 лет, отобранных из баз данных PubMed, Scopus и eLibrary. Анализировались исследования, посвящённые этиопатогенезу, клиническим проявлениям, диагностике и методам ведения пациентов с ксеростомией. Результаты: Современные исследования показывают, что ксеростомия часто связана с приёмом лекарственных препаратов, системными заболеваниями и возрастными изменениями. Стоматологический статус таких пациентов характеризуется высокой частотой множественного кариеса, воспалительных заболеваний пародонта, изменением свойств слюны и нарушением реминерализации эмали. Наиболее эффективным признан комплексный подход, включающий коррекцию основной патологии, местное увлажнение слизистой, стимуляцию слюноотделения и применение реминерализующих средств. Выводы: Ксеростомия — многофакторное состояние, значительно влияющее на здоровье полости рта, ускоряющее развитие кариеса, нарушающее микробиоту и вызывающее воспаление слизистой. Литература подчеркивает необходимость комплексного подхода и дальнейших исследований для оптимизации профилактики и лечения. Кіріспе: Ксеростомия – терапиялық және стоматологиялық тәжірибеде жиі кездесетін шағымдардың бірі. Сілекей бөлінуінің төмендеуі ауыз қуысының табиғи қорғаныс механизмдерінің бұзылуына, микробиоценоздың өзгеруіне, сондай-ақ кариес, гингивит, кандидоз және шырышты қабықтың эрозиялық зақымдануларының дамуына әкеледі. Ксеростомиясы бар науқастардың стоматологиялық мәртебесін зерттеу диагностикалық және емдік тәсілдерді жетілдіру үшін маңызды Мақсат: Ксеростомиясы бар науқастардың стоматологиялық жағдайы туралы қазіргі ғылыми деректерді жүйелеу, негізгі қауіп факторларын, патофизиологиялық механизмдерді, клиникалық белгілерді және осы жағдайды диагностикалау, алдын алу және емдеудің заманауи әдістерін анықтау. Іздеу стратегиясы: PubMed, Scopus және eLibrary деректер базаларындағы соңғы он жылдағы жарияланымдарға шолу жүргізілді. Ксеростомияның этиопатогенезі, клиникалық көріністері, диагностикасы және емдеу әдістеріне арналған зерттеулер талданды. Нәтижелер: Қазіргі зерттеулер ксеростомияның жиі дәрі-дәрмек қабылдаумен, жүйелік аурулармен және жасқа байланысты өзгерістермен байланысты екенін көрсетеді. Мұндай науқастарда көптік кариес, пародонттың қабыну аурулары, сілекейдің физика-химиялық қасиеттерінің өзгеруі және эмальдің реминерализациясының бұзылуы жиі байқалады. Ең тиімді тәсіл – негізгі патологияны түзету, шырышты қабықты ылғалдандыру, сілекей бөлінуін ынталандыру және реминерализдеуші заттарды қолдануды қамтитын кешенді ем. Қорытындылар: Ксеростомия — көпфакторлы жағдай, ауыз қуысының саулығына елеулі әсер етеді, кариес дамуын жеделдетеді, ауыз микробиотасын бұзады және шырышты қабықтың қабынуын тудырады. Әдебиеттер кешенді тәсілдің және алдын алу мен емдеуді жетілдіру үшін қосымша зерттеулердің қажеттілігін көрсетеді.