Abstract
Introduction.Intestinal yersiniosis remains an important public health concern characterized by unstable epidemiological patterns and pronounced age-related differences in disease distribution. Analysis of temporal trends is essential for understanding morbidity dynamics and identifying vulnerable population groups. Objective. To assess temporal dynamics and age-specific characteristics of intestinal yersiniosis incidence in the Republic of Kazakhstan during 2020–2025. Methods. A retrospective epidemiological study was conducted using official national surveillance data obtained from the National Center for Public Health of the Ministry of Health of the Republic of Kazakhstan. Population denominators were derived from the Bureau of National Statistics of Kazakhstan. Absolute and relative indicators, incidence rates per 100,000 population, growth coefficients, growth rates, and average annual changes were calculated. Temporal trends were evaluated using the Cochran–Armitage trend test, while Fisher’s exact test was applied for small sample comparisons. Results. Low incidence rates were observed in 2020–2021 (0.05 and 0.04 per 100,000 population, respectively). A marked but temporary increase occurred in 2022, reaching 0.29 per 100,000 population (56 cases), with children under 14 years accounting for 82.1% of cases. Subsequently, incidence declined to 0.09 and 0.08 per 100,000 population in 2023 and 2024, respectively. Cases among adolescents aged 15–17 years were recorded for the first time in 2024 (0.30 per 100,000). Time-series analysis demonstrated substantial interannual variability without a statistically significant linear trend. In 2025 (January–July), incidence decreased to 0.01 per 100,000 population. Conclusions.Intestinal yersiniosis incidence in Kazakhstan is characterized by epidemiological instability and significant age-related differences, with children representing the most vulnerable population group. Continuous surveillance and targeted preventive strategies focusing on pediatric populations remain essential for effective disease control. Введение. Кишечный иерсиниоз остается актуальной проблемой общественного здравоохранения, характеризующейся неустойчивой эпидемиологической динамикой и возрастными особенностями распространения инфекции. Систематический анализ временных тенденций заболеваемости необходим для оценки эпидемиологической ситуации и определения уязвимых групп населения. Цель исследования. Оценить динамику заболеваемости кишечным иерсиниозом и возрастную структуру инфекции в Республике Казахстан за период 2020–2025 гг. Методы. Проведено ретроспективное эпидемиологическое исследование на основе официальных данных государственной статистической отчетности Национального центра общественного здравоохранения МЗ РК. Использованы показатели численности населения Бюро национальной статистики Республики Казахстан. Рассчитаны абсолютные и относительные показатели, уровни заболеваемости на 100 000 населения, коэффициенты роста, темпы прироста и среднегодовые изменения. Оценка временных трендов выполнялась с использованием критерия Кокрана – Армитажа; для малых выборок применялся точный критерий Фишера. Результаты. В 2020–2021 гг. регистрировались низкие показатели заболеваемости (0,05 и 0,04 на 100 тыс. населения соответственно). В 2022 году отмечен кратковременный эпидемиологический подъём до 0,29 на 100 тыс. населения (56 случаев), при этом 82,1 % заболевших составляли дети до 14 лет. В 2023–2024 гг. наблюдалось снижение показателей до 0,09 и 0,08 на 100 тыс. населения соответственно. Впервые случаи заболевания среди подростков 15–17 лет зарегистрированы в 2024 году (0,30 на 100 тыс.). Анализ динамических рядов показал выраженные межгодовые колебания без статистически значимого линейного тренда. В 2025 году (январь–июль) показатель составил 0,01 на 100 тыс. населения. Выводы. Заболеваемость кишечным иерсиниозом в Республике Казахстан характеризуется эпидемиологической нестабильностью и выраженными возрастными различиями. Детское население остаётся наиболее уязвимой группой, что обосновывает необходимость непрерывного эпидемиологического мониторинга и целенаправленных профилактических мероприятий. Кіріспе. Ішектік иерсиниоз қоғамдық денсаулық сақтау саласында өзекті мәселе болып қала береді, ол инфекцияның эпидемиологиялық динамикасының тұрақсыздығымен және жас ерекшеліктеріне байланысты таралу сипаттарымен ерекшеленеді. Аурушаңдықтың уақытша үрдістерін жүйелі талдау эпидемиологиялық жағдайды бағалау және халықтың осал топтарын айқындау үшін қажет. Зерттеудің мақсаты. 2020–2025 жылдар аралығында Қазақстан Республикасында ішектік иерсиниозбен сырқаттанушылықтың динамикасын және инфекцияның жас ерекшелік құрылымын бағалау. Әдістер. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Ұлттық қоғамдық денсаулық сақтау орталығының мемлекеттік статистикалық есептілігінің ресми деректері негізінде ретроспективті эпидемиологиялық зерттеу жүргізілді. Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының халық саны көрсеткіштері пайдаланылды. Абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштер, 100 000 тұрғынға шаққандағы сырқаттанушылық деңгейлері, өсу коэффициенттері, өсім қарқыны және орташа жылдық өзгерістер есептелді. Уақытша трендтерді бағалау Кокран–Армитаж критерийін қолдану арқылы жүргізілді; шағын іріктемелер үшін Фишердің дәл критерийі пайдаланылды. Нәтижелер. 2020–2021 жылдары сырқаттанушылықтың төмен көрсеткіштері тіркелді (тиісінше 100 мың тұрғынға шаққанда 0,05 және 0,04). 2022 жылы 100 мың тұрғынға шаққанда 0,29-ға дейін (56 жағдай) қысқа мерзімді эпидемиологиялық өршу байқалды, бұл ретте сырқаттанғандардың 82,1 %-ын 14 жасқа дейінгі балалар құрады. 2023–2024 жылдары көрсеткіштер тиісінше 100 мың тұрғынға шаққанда 0,09 және 0,08-ге дейін төмендеді. 15–17 жас аралығындағы жасөспірімдер арасында ауру жағдайлары алғаш рет 2024 жылы тіркелді (100 мың тұрғынға шаққанда 0,30). Динамикалық қатарларды талдау статистикалық тұрғыдан мәнді сызықтық трендтің болмауын, айқын жылдар аралық ауытқулардың бар екенін көрсетті. 2025 жылы (қаңтар–шілде) көрсеткіш 100 мың тұрғынға шаққанда 0,01-ді құрады. Қорытынды. Қазақстан Республикасында ішектік иерсиниозбен сырқаттанушылық эпидемиологиялық тұрақсыздықпен және айқын жас ерекшелік айырмашылықтарымен сипатталады. Балалар контингенті ең осал топ болып қала береді, бұл үздіксіз эпидемиологиялық мониторинг жүргізу және нысаналы профилактикалық іс-шараларды жүзеге асыру қажеттілігін негіздейді.