Abstract
Мектеп жасындағы оқушылар арасында мазасыздық пен эмоционалдық қиындықтардың көбеюі мектептегі психологиялық араласуларға және оларды іске асыру үшін кәсіби түрде дайындалған мамандарға қажеттілікті арттырды. Осыған байланысты, бұл зерттеу «Педагогика және психология» мамандығы студенттерінің кәсіби дайындығына когнитивті мінез-құлық терапиясының (КМҚТ) принциптерін интеграциялаудың тиімділігін бағалауға бағытталған. Зерттеудің негізгі мақсаты – болашақ педагог-психологтерді мектеп жағдайында дәлелді КМҚТ интервенцияларын қолдануға дайындау, сонымен қатар осы тренингтің студенттердің өз мазасыздану деңгейін төмендетудегі тиімділігін бір мезгілде бағалау болды. Зерттеу алдын ала және кейінгі тестілеумен аралас дизайнды қолдану арқылы жүргізілді. Оған әртүрлі оқу курстарында білім алып жатқан 65 бакалавриат студенттері қатысты. Төрт апта ішінде 12 КМҚТ сабағынан тұратын (аптасына екі сағатқа созылатын үш сабақ) workshop форматында оқыту бағдарламасы жүзеге асырылды. Бағдарлама когнитивті қайта құрылымдауды, мазасыздық иерархиясын, эмоционалды зейінді дамытуды, мінез-құлықты жеңу стратегияларын, «жерге тұйықталу» әдістерін және өзін-өзі реттеу дағдыларын қоса алғанда, мектеп контекстіне сәйкес келетін негізгі КМҚТ әдістерін игеруге бағытталған. Мазасыздық деңгейі Гамильтонның мазасыздықты бағалау шкаласын (өзіндік есеп сауалнамасы) қолдана отырып, интервенцияға дейін және одан кейін бағаланды. Тестілеуден кейінгі нәтижелер қатысушылардың мазасыздық деңгейінің айтарлықтай төмендегенін көрсетті. Мазасыздық деңгейі жоғары студенттердің үлесі айтарлықтай төмендеді, ал жеңіл мазасыздық деңгейі бар студенттер саны өсті, бұл эмоционалды реттеудің жалпы жақсарғанын көрсетеді. Сапалы деректер студенттердің КМҚТ әдістерін қолдануға деген сенімділігінің артуын, ойлардың, эмоциялар мен мінез-құлықтардың өзара байланысын тереңірек түсінуді, сондай-ақ мектеп ортасында оқушылармен және мұғалімдермен жұмыс істеуге кәсіби дайындықтарының артуын көрсетті. Алынған нәтижелер КМҚТ-ны workshop форматында оқыту студенттердің мазасыздығын төмендетуге және сонымен бірге олардың кәсіби құзыреттерін қалыптастыруға ықпал ететін тиімді педагогикалық интервенция екенін көрсетеді. КМҚТ-ны жоғары мектептің білім беру бағдарламаларына қосу білім беру мекемелерінде тұрақты және ғылыми негізделген психологиялық қолдау жүйесін қамтамасыз ете отырып, клиникалық теория мен мектеп психологиясы практикасы арасындағы алшақтықты азайтуға мүмкіндік береді.