Abstract
Мақалада тағдыр ұғымының көпқырлылығы жан-жақты ашылып, оның тарихи, мәдени және тұлғалық өлшемдері терең талданады. Автор бұл ұғымды көне философиялық ілімдерден бастап, қазіргі заманғы экзистенциалды, гуманистік және мәдениеттанулық бағыттар тұрғысынан зерделейді. Тағдыр тек жазмыш немесе құдайлық жоба ретінде емес, адамның ішкі дүниесімен, еркін таңдауымен және өмірлік мағына іздеуімен тығыз байланысты құбылыс ретінде қарастырылады. Осы тұрғыдан алғанда, тағдыр — адам болмысы, өмірлік жолы және тұлғалық қалыптасу үдерісіндегі өзекті категория ретінде сипатталады. Қазақ дүниетанымында тағдырға сенім адамды көнбістікке емес, керісінше, рухани шыңдалуға, сынақтарға төтеп беруге және өмірдің терең мәнін түсінуге жетелейді. Мақалада қазақ халқының тарихында қалыптасқан рухани-этикалық құндылықтар — сабыр, тәуекел, ар-намыс пен үміт — тағдыр ұғымымен өзара тығыз байланыста қарастырылады. Автор бұл құндылықтардың қазіргі қоғам үшін маңызын аша отырып, ұлттық философиялық мұраны қайта зерделеу мен жаңғыртудың өзектілігін негіздейді. Сонымен қатар мақалада тағдыр туралы түсініктердің трансформациясы заманауи қазақстандық жастардың дүниетанымында қалай көрініс табатыны, олардың болашаққа деген көзқарасы мен өмірлік бағдарларына әсері де талданады. Осы арқылы тағдыр тек философиялық немесе мәдени түсінік емес, нақты әлеуметтік-психологиялық құбылыс ретінде қарастырылады. Осылайша, мақалада дәстүрлі және заманауи көзқарастардың сабақтастығы арқылы ұлттық философиялық ойдың бейімделгіштігі мен үздіксіздігі көрсетіледі. Тағдыр ұғымының қазіргі қазақстандық қоғамдағы рухани тұтастық пен мәдени сәйкестік қалыптастырудағы рөлі айқын ашылады. Түйін сөздер: тағдыр; қазақ мәдениеті; экзистенциализм; руханият; өмір философиясы; ұлттық дүниетаным.