Abstract
Bu makale, Kazakçanın diyalektleri ile Moğolca arasındaki ortak söz varlığını dil bilimsel açıdan karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Kazak ağızları ile Moğolca arasındaki dilsel benzerlikler konusunda yeterli çalışmanın olmayışından hareketle ortaya konan bu çalışmada sözlüklerden elde edilen malzemeler kullanılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda iki dil arasında leksik ve semantik bakımdan kayda değer benzerliklerin olduğu anlaşılmıştır. Leksikolojik benzerliklerin daha çok bitki ve hayvan adları, insana dair ünvan ve tanımlamalar, çeşitli doğa unsurları ve günlük yaşamda kullanılan alet edevat adları üzerine yoğunlaştığı görülmüştür. Bununla birlikte tabiat, alışveriş ve insan eylemine ait çeşitli durum fiilleri de önemli bilgiler sunmaktadır. Kazakça ve Moğolca tarih boyunca aynı coğrafyalarda yaşamış Altay Dil Ailesine mensup halkların dilleridir ve yakın münasebetler neticesinde birçok kelime alışverişinde bulunulmuştur. Ortak kelime unsurlarının bazıları ödünçleme yoluyla birbirine geçerken, bazılarının da aynı dil ailesine mensup olmanın bir sonucu olduğu düşünülmektedir. Karşılaştırmaya esas ortak unsurlardan bazılarının Standart Kazak Türkçesinde yer almayıp Kazak diyalektlerinde yaşıyor olması önemli bir tespittir. Diyalektlerdeki bu leksik unsurların hem Köktürkçede hem de Moğolcada bulunuyor olması Kazak ağızlarının arkaik ögeleri koruduğunu göstermektedir. Örneğin Köktürkçe: adak / Kazak diyalektleri: adaqqı / Moğolca: adag tespiti yapılan önemli bir kelimedir. Bu durum, Kazak ağızları ile Moğolcanın karşılaştırmalı olarak incelenmesinin Türk-Moğol dil ilişkilerinin tarihî gelişimini anlamada önemini vurgulamaktadır.