Abstract
Introduction. The relevance of this study is determined by the significant number of population groups in the regions of Kazakhstan adjacent to the former Semipalatinsk Nuclear Test Site (SNS), who still live under environmental stress and the associated medical and social consequences. The aim of our study is to conduct a preliminary analysis of the health status and radiation doses of residents of the Abay District of the Abay Region, who are second- and third-generation descendants of people exposed to radiation due to nuclear weapons testing. Materials and Methods. Study design: cross-sectional screening study. A physical examination and laboratory testing were conducted, along with a study of sociodemographic factors and radiation doses among the parents and grandparents of the target population of 233 people aged 18-65 years in the villages of Karaul and Sarzhal in the Abay District of the Abay Region. Statistical analysis was performed using SPSS 20.0 (SPSS Inc., New York) and Jamovi (version 2.5.5; https://www.jamovi.org). Results. The vast majority of people included in the study were aged 29 years or younger and 30-39 years. Approximately 70% had lived in the area since birth or for over 30 years. Enlarged peripheral lymph nodes were observed in 6.1% of women. Enlarged thyroid glands were observed in almost all study participants. The median ACTH level in men was slightly elevated compared to normal values. The study results indicate a range of high radiation doses for both first- and second-generation exposed individuals. Conclusion. To determine the relationship between radiation doses and stochastic and deterministic health effects in the study population, a comparative analysis is required across different dose groups and a control group of people not exposed to radiation. Введение.Актуальность данного исследования обусловлена значительной численностью групп населения регионов Казахстана, прилегающих к территории бывшего Семипалатинского ядерного полигона (СЯП), проживающих в условиях экологической нагрузки, и связанными с ней медико-социальными последствиями. Целью нашего исследования является предварительный анализ состояния здоровья и дозовых нагрузок жителей Абайского района области Абай, являющихся потомками второго-третьего поколений лиц, подвергшихся радиационному воздействию вследствие испытаний ядерного оружия. Материалы и методы. Дизайн исследования: поперечное скрининговое исследование. Проведено физикальное обследование и лабораторное исследование, а также исследование социально-демографических факторов и доз облучения родителей, дедушек и бабушек целевого населения сел Караул и Саржал Абайского района области Абай, всего 233 человека в возрасте 18-65 лет. Статистический анализ проводился с применением программ SPSS 20.0 (SPSS Inc., New York) и Jamovi (версия 2.5.5; https://www.jamovi.org). Результаты. Абсолютное большинство лиц, включенных в исследование, было представлено возрастной группой до 29 лет и 30-39 лет. Около 70% из них проживали в данной местности с рождения, либо, более 30 лет. У 6,1% женщин наблюдалось увеличение размеров периферических лимфатических узлов. Практически у всех участников исследования наблюдалось увеличение размеров щитовидной железы. Медианный уровень АКТГ у мужчин был несколько повышен в сравнении с нормальными показателями. Результаты исследования свидетельствуют о диапазоне высоких доз облучения как для экспонированных лиц первого, так и второго поколений. Заключение. Для определения связи между дозами облучения и стохастическими и детерминированными эффектами в отношении состояния здоровья исследуемых жителей требуется проведение сравнительного анализа в разных дозовых группах и контрольной группе лиц, не подвергавшихся радиационному воздействию. Кіріспе. Бұл зерттеудің өзектілігі бұрынғы Семей ядролық полигоны (СЯП) аумағына іргелес Қазақстан өңірлерінде тұратын халық топтарының айтарлықтай санының қазіргі уақытқа дейін экологиялық жүктемесі жоғары жағдайда өмір сүріп келе жатқанына және соған байланысты медициналық-әлеуметтік салдарларға байланысты. Зерттеудің мақсаты – ядролық қару сынақтарының салдарынан радиациялық әсерге ұшыраған адамдардың екінші және үшінші буын ұрпақтары болып табылатын Абай облысы, Абай ауданы тұрғындарының денсаулық жағдайы мен сәулелік жүктемелерін алдын ала талдау. Материалдар мен әдістер. Зерттеу дизайны: көлденең скринингтік зерттеу. Физикалық тексеру мен зертханалық талдау, сондай-ақ әлеуметтік-демографиялық факторлар мен ата-аналарының, әжелері мен аталарының сәулелену дозаларын зерттеу жүргізілді. Зерттеу Абай облысы Абай ауданының Қарауыл және Саржал ауылдарының 18-ден 65 жасқа дейінгі 233 тұрғынын қамтыды. Статистикалық талдау SPSS 20.0 (SPSS Inc., New York) және Jamovi (нұсқа 2.5.5; https://www.jamovi.org) бағдарламалары арқылы жүргізілді. Нәтижелер. Зерттеуге қатысқан адамдардың басым көпшілігі 29 жасқа дейінгі және 30–39 жас аралығындағы топтарға жатты. Олардың шамамен 70%-ы осы өңірде туған немесе 30 жылдан астам уақыт бойы тұрып келеді. Әйелдердің 6,1%-ында шеткі лимфа түйіндерінің ұлғаюы байқалды. Зерттеуге қатысушылардың барлығына дерлік қалқанша безінің үлкеюі тән болды. Ерлердегі адренокортикотропты гормон (АКТГ) деңгейінің медианалық көрсеткіші қалыпты мәндерден сәл жоғары болды. Зерттеу нәтижелері сәулеленуге ұшыраған бірінші және екінші буын өкілдері үшін жоғары дозалық ауқымның бар екенін көрсетті. Қорытынды. Сәулелену дозалары мен денсаулық жағдайына әсер ететін стохастикалық және детерминистік әсерлер арасындағы байланысты анықтау үшін әртүрлі дозалық топтар мен радиациялық әсерге ұшырамаған бақылау тобы арасында салыстырмалы талдау жүргізу қажет.