Abstract
Background: With the advancement of antiretroviral therapy (ART), HIV infection has shifted from being a fatal disease to a chronic and manageable condition. In this context, not only the virological response but also the patients’ quality of life becomes an important indicator of treatment effectiveness. Studying this aspect allows for a comprehensive assessment of the health status of people living with HIV and helps identify key areas that require additional medical and psychosocial support. Objective: To assess the quality of life of HIV-positive patients receiving antiretroviral therapy, with an emphasis on physical, mental, and social well-being, and to identify factors limiting daily and professional activities. Materials and Methods: The study included 70 patients with a confirmed diagnosis of HIV infection who had been on ART for at least 6 months. The standardized SF-36 questionnaire was used to assess eight key domains of quality of life. Data were analyzed using descriptive statistics with Microsoft Excel and SPSS. The study was approved by the Ethics Committee, and all participants signed informed consent forms. Results: The analysis revealed that the overall quality of life of HIV-positive patients can be considered satisfactory. The highest average scores were observed in the domains of physical functioning (79.2 ± 20.9), role limitations due to physical health (79.7 ± 26.5), and emotional role functioning (79.5 ± 28.6), indicating relatively preserved physical and social activity. The lowest scores were recorded in general health perception (49.7 ± 11.3) and mental health (71.5 ± 16.3), suggesting psychological distress and emotional exhaustion. Moderate scores in vitality (63.9 ± 16.9) also indicate frequent fatigue. Emotional and physical challenges affected the performance of daily and work-related tasks for some participants, despite overall maintained social involvement. Conclusion: The quality of life of HIV-positive patients on ART is generally satisfactory; however, the identified challenges in mental and general health emphasize the need for a comprehensive care approach. It is recommended to expand psychosocial support and physical rehabilitation programs to improve overall well-being and daily functioning. Введение: С развитием антиретровирусной терапии (АРТ) ВИЧ-инфекция из фатального заболевания превратилась в хроническое, контролируемое состояние. При этом важным показателем эффективности лечения становится не только вирусологический ответ, но и качество жизни пациентов. Изучение этого аспекта позволяет комплексно оценить состояние здоровья ВИЧ-положительных лиц и выявить ключевые области, требующие дополнительной медицинской и психосоциальной поддержки. Цель: Оценить качество жизни ВИЧ-положительных пациентов, находящихся на антиретровирусной терапии, с акцентом на физическое, психическое и социальное здоровье, а также определить факторы, ограничивающие повседневную и профессиональную активность. Материалы и методы: В исследование включены 70 пациентов с подтвержденным диагнозом ВИЧ-инфекции, находящихся на АРТ не менее 6 месяцев. В качестве инструмента оценки использовался стандартизированный опросник SF-36, охватывающий восемь ключевых доменов качества жизни. Обработка данных проводилась с использованием описательной статистики в Microsoft Excel и SPSS. Исследование было одобрено этическим комитетом, все участники подписали информированное согласие. Результаты: Анализ показал, что общее качество жизни ВИЧ-положительных пациентов можно охарактеризовать как удовлетворительное. Наивысшие средние баллы зафиксированы по шкале физического функционирования (79,2 ± 20,9), роли физического состояния (79,7 ± 26,5) и роли эмоционального состояния (79,5 ± 28,6), что свидетельствует о хорошей сохранности физической и социальной активности. Наименьшие средние значения были зафиксированы по шкале общего состояния здоровья (49,7 ± 11,3) и психического здоровья (71,5 ± 16,3), что может свидетельствовать о наличии эмоционального выгорания и психологического напряжения. Показатели жизнеспособности (63,9 ± 16,9) указывают на склонность к быстрой утомляемости. Несмотря на сохранение социальной активности у большинства участников, эмоциональные и физические трудности оказывали влияние на выполнение ими повседневных и профессиональных обязанностей. Выводы: Качество жизни ВИЧ-положительных пациентов на АРТ в целом является удовлетворительным, однако выявленные проблемы в сфере психического и общего здоровья подчеркивают необходимость внедрения комплексного подхода к ведению таких пациентов. Рекомендуется расширить программы психосоциальной поддержки и физической реабилитации для повышения общего уровня здоровья и адаптации к повседневной жизни. Кіріспе: Антиретровирустық терапияның (АРТ) дамуы ВИЧ-инфекциясын өлімге әкелетін аурудан созылмалы және бақыланатын жағдайға айналдырды. Бұл жағдайда емнің тиімділігінің маңызды көрсеткіші ретінде тек вирологиялық жауап қана емес, сонымен қатар пациенттердің өмір сапасы да қарастырылады. Осы аспектіні зерттеу ВИЧ-пен өмір сүретін адамдардың денсаулық жағдайын кешенді бағалауға және қосымша медициналық әрі психоәлеуметтік қолдауды қажет ететін маңызды салаларды анықтауға мүмкіндік береді. Мақсаты: Антиретровирустық терапия қабылдап жүрген ВИЧ-позитивті пациенттердің өмір сапасын физикалық, психикалық және әлеуметтік жағдайларына көңіл бөле отырып бағалау және олардың күнделікті және кәсіби қызметіне әсер ететін шектеуші факторларды анықтау. Материалдар мен әдістер: Зерттеуге ВИЧ диагнозы расталған және АРТ қабылдап жүрген, кемінде 6 ай емделіп жатқан 70 пациент қатысты. Өмір сапасын бағалау үшін SF-36 стандартталған сауалнамасы қолданылды, ол сапаның сегіз негізгі саласын қамтиды. Мәліметтер Microsoft Excel және SPSS бағдарламалары арқылы сипаттамалық статистика әдістерімен өңделді. Зерттеу этикалық комитет тарапынан мақұлданып, барлық қатысушылар жазбаша түрде келісім берді. Нәтижелер: Талдау нәтижелері бойынша ВИЧ-позитивті пациенттердің жалпы өмір сапасы қанағаттанарлық деп бағаланды. Ең жоғары орташа көрсеткіштер физикалық функция (79,2 ± 20,9), физикалық жағдай әсері (79,7 ± 26,5) және эмоционалдық жағдай әсері (79,5 ± 28,6) шкалаларында тіркелді, бұл физикалық және әлеуметтік белсенділіктің сақталғанын көрсетеді. Ал денсаулықты жалпы қабылдау (49,7 ± 11,3) және психикалық денсаулық (71,5 ± 16,3) шкалаларында ең төмен баллдар тіркелді, бұл психологиялық күйзеліс пен эмоционалдық шаршауды білдіреді. Тіршілік қабілетінің орташа көрсеткіші (63,9 ± 16,9) шаршағыштықтың жиі кездесетінін көрсетті. Кейбір пациенттерде эмоционалдық және физикалық қиындықтар күнделікті және кәсіби міндеттерді орындауға әсер етті, дегенмен әлеуметтік белсенділік негізінен сақталған. Қорытынды: АРТ қабылдайтын ВИЧ-позитивті пациенттердің өмір сапасы жалпы алғанда қанағаттанарлық. Дегенмен психикалық және жалпы денсаулық салаларындағы анықталған мәселелер бұл пациенттерді кешенді түрде қолдау қажеттігін көрсетеді. Психоәлеуметтік көмек пен физикалық оңалту бағдарламаларын кеңейту ұсынылады, бұл пациенттердің жалпы жағдайын жақсартуға және күнделікті өмірге бейімделуіне мүмкіндік береді.