Abstract
Çin yıllıkları, Türk tarihi için özellikle erken Türk topluluklarının siyasi, sosyal ve askerî olayları hakkında ana ve ilk elden bilgi sağlaması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu yıllıklar, Türklerin Çin ile olan ilişkilerini, akınlarını, yerleşimlerini ve devlet yapılarını anlamak için en önemli kaynaklardan biri olduğu gibi Türk devletlerinin Çin İmparatorluğu içindeki etkilerini ve zamanla Çinlileşme süreçlerini de belgelemeleri açısından değerlidir. Çin Yıllıkları veya 24 Çin Tarihi, Çin tarihindeki çeşitli dönemlere ait tarihî kayıtları içeren resmî tarih metinlerini ifade eder. Bu kayıtlar genellikle belirli bir hanedanlık dönemine ait olup o dönemdeki olayları, siyasi gelişmeleri, askerî kampanyaları, ekonomik durumu ve diğer önemli bilgileri içerir. Yirmi Dört Tarih, MÖ 3000'den XVII. yüzyılda Ming Hanedanlığı yıkılana kadar uzanan bir dönemi kapsayan Çin resmÎ tarih kitaplarıdır (Pakdil, 2024: 13). Çin yıllıkları, erken Türk tarihine dair ana kaynakların başında gelir. Türkler ve onların yaşadığı topraklar, Çin tarihinde önemli bir yer tutar. Özellikle Tang ve Song Hanedanları döneminde, Türklerle olan ilişkiler sık sık kaydedilmiştir. Çince’de Türklerle ilgili tarih kayıtlarının en önemli özelliği, bilgilerin dağınık olması ve konunun tek bir noktada odaklanmasıdır. Çin kaynaklarındaki Türk tarihi ile ilgili kayıtlarda odaklanma özellikle biyografi ve tüzük üzerindedir