ҚАЗАҚ ДАЛАСЫНДА ӘЙЕЛ-ҚЫЗДАРДЫҢ ДІНИ САУАТ АШУ МҮМКІНДІКТЕРІ

2025

Closed access Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.48010/2025.4/1999-5911.13
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Бұл мақалада қазақ әйелдері арасындағы діни білімнің тарихи траекториясы зерттеліп, оның жеке тұлғаның мүмкіндіктерін кеңейту мен қоғамның дамуына әсері талданады. Авторлар тарихи деректерге сүйене отырып, қазақ әйелдерінің интеллектуалдық және мәдени болмысын діни білімнің қалай қалыптастырғаны туралы жан-жақты түсінік беруді көздейді. Қазақ әйелдерінің рухани және интеллектуалдық дамуы қазақ даласына тән тарихи эволюцияның маңызды аспектісі болды. Көшпелі өмір салты мен қоғамдық-саяси өзгерістерге қарамастан, діни білім әйелдердің интеллектуалдық және рухани өмірін қалыптастыратын қазақ қоғамының ажырамас бөлігі болып қала берді. Діни білім тек тұлғалық және рухани дамудың құралы ғана емес, сонымен қатар дәстүрлерді сақтау және ұрпақтар бойына адамгершілік құндылықтарды нығайту тетігі ретінде де қызмет етті. Қазақ даласына ислам діні кең тарап, исламдық мекемелердің кеңеюімен медреселер әйелдердің сенім және ғылыми дискурсты терең түсінуіне мүмкіндік беретін негізгі білім беру орталықтарына айналды, дегенмен кейінгі түрлі тарихи кезеңдерде, соның ішінде Ресей империясының билігі мен кеңестік басқару кезінде діни білім алу мүмкіндігі әртүрлі идеологиялық және саяси шектеулерге ұшырады. Шектеулерге қарамастан, қазақ әйелдері рухани білімге ұмтылуда, білім алудың балама құралдарын іздестіруде және өз қауымдастықтарында діни дискурсты сақтауда төзімділік танытты. Бұл мақалада авторлар қазақ әйелдерінің діни білімінің тарихи жолын қарастырып, оның медреселер кезеңінен қазіргі институттарға дейінгі эволюциясын анықтайды. Тарихи деректермен жан-жақты талданған бұл зерттеу діни білімнің қазақ әйелдерінің интеллектуалдық және мәдени болмысын қалыптастырудағы ерекше маңызын көрсетуге бағытталған. Түйін сөздер: қазақ даласы, әйел, медресе, діни білім алу, ислам