Abstract
This study investigates the current level of research competence among school students and biology teachers within the framework of Kazakhstan’s updated educational curriculum. The research evaluates the effectiveness of the biology curriculum in fostering scientific thinking, explores the relationship between students’ theoretical knowledge and practical skills, and examines the role of teachers’ professional qualifications and instructional approaches in shaping learners’ research abilities. A mixed–methods design was employed, combining questionnaires, interviews, and classroom observations. The findings indicate that students’ research competence strongly depends on the integration of conceptual understanding with hands–on experience, while teachers’ pedagogical skills significantly influence learners’ engagement and motivation. The results support the inclusion of interactive and project–based learning strategies in biology education to enhance research competencies. International benchmarks, such as those set by the Programme for International Student Assessment (PISA), emphasize the importance of developing scientific competence as an essential learning outcome. Scientific competence encompasses a combination of knowledge, skills, critical thinking, and the ability to communicate scientific information effectively. In the modern world – shaped by technological advancement, environmental challenges, and global health concerns – пthese competencies are increasingly valuable. Бұл зерттеу Қазақстанның жаңартылған білім беру бағдарламасы аясында мектеп оқушылары мен биология пәні мұғалімдерінің ғылыми–зерттеу құзыреттілігінің қазіргі деңгейін талдайды. Зерттеу биология бағдарламасының ғылыми ойлауды дамытудағы тиімділігін бағалайды, оқушылардың теориялық білімдері мен практикалық дағдыларының арасындағы өзара байланысын зерттейді және мұғалімдердің кәсіби біліктілігі мен оқыту тәсілдерінің білім алушылардың зерттеушілік қабілеттерін қалыптастырудағы рөлін айқындайды. Әдістемелік тұрғыдан зерттеу аралас әдістерге негізделген: сауалнама, сұхбат және сыныптағы бақылау қолданылды. Нәтижелер оқушылардың зерттеу құзыреттілігі концептуалды түсінікті практикалық тәжірибемен ұштастыруға тәуелді екенін көрсетті, ал мұғалімдердің педагогикалық шеберлігі оқушылардың сабаққа қатысуы мен мотивациясына айтарлықтай ықпал етеді. Зерттеу нәтижелері биологияны оқытуда интерактивті және жобалық әдістерді енгізу қажеттілігін дәлелдейді. Халықаралық көрсеткіштер, мысалы, PISA бағдарламасы, ғылыми құзыреттілікті білім алудың негізгі нәтижесі ретінде дамытудың маңыздылығын ерекше атап өтеді. Ғылыми құзыреттілік – бұл білім, дағды, сыни ойлау және ғылыми ақпаратты тиімді жеткізу қабілетінің үйлесімі. Қазіргі заман – технологиялық прогресс, экологиялық сын–қатерлер мен жаһандық денсаулық мәселелері тоғысқан кезең – осындай құзыреттердің маңызын арттыра түсуде. В данном исследовании рассматривается текущий уровень исследовательской компетентности школьников и учителей биологии в рамках обновлённой образовательной программы Казахстана. Оценивается эффективность учебной программы по биологии в развитии научного мышления, анализируется взаимосвязь между теоретическими знаниями и практическими навыками учащихся, а также исследуется роль профессиональной квалификации и педагогических подходов учителей в формировании исследовательских способностей обучающихся. В работе использован смешанный дизайн исследования, включающий анкетирование, интервью и наблюдение за учебным процессом. Результаты показывают, что исследовательская компетентность учащихся во многом зависит от интеграции концептуального понимания с практическим опытом, в то время как педагогические навыки учителей существенно влияют на вовлечённость и мотивацию обучающихся. Полученные данные подтверждают необходимость внедрения интерактивных и проектных методов обучения в преподавание биологии для повышения исследовательских компетенций. Международные показатели, такие как программа PISA, подчёркивают значимость формирования научной компетентности как ключевого результата обучения. Научная компетентность объединяет знания, навыки, критическое мышление и умение эффективно передавать научную информацию. В современном мире, формируемом технологическим прогрессом, экологическими вызовами и глобальными проблемами здоровья, данные компетенции приобретают особую ценность.