Abstract
Мақалада Түркістан қаласының топырақ жамылғысына антропогендік жүктемелер мен климаттық өзгерістердің әсері кешенді түрде бағаланған. Көлік және өнеркәсіптік қызметтің артуы мен жауын-шашын тапшылығы топырақ деградациясын күшейтетіні анықталды. Дала және зертханалық талдаулар нәтижесінде топырақтың физика-химиялық қасиеттері мен ауыр металдар (Pb, Zn, Cu, Cd) құрамындағы өзгерістер айқындалды. Гумус мөлшері азайып, қышқылдану мен тұздану үрдістері артқаны және ауыр металдар шекті нормадан асқаны байқалды. Экологиялық тұрақтылық төмендеп, көлік пен өндіріс аймақта- рында ластану күшейген. Нәтижелер экологиялық мониторинг пен жасыл инфрақұрылымды жоспарлауда маңызд The article presents a comprehensive assessment of the impact of anthropogenic pressures and climate change on the soil cover of Turkistan city. It was found that increased transport and industrial activities and reduced precipitation intensify soil degradation. Field and laboratory analyses revealed changes in the physico-chemical properties and heavy metal content (Pb, Zn, Cu, Cd) of soils. A decrease in humus, increased acidification and salinization, and heavy metal concentrations above permissible limits were observed. Soil ecological stability is declining, especially in transport and industrial zones. The results are significant for environmental monitoring and urban green infrastructure planning В статье проведена комплексная оценка влияния антропогенных нагрузок и климатических изменений на почвенный покров города Туркестан. Установлено, что рост транспортной и промышленной активности, а также дефицит осадков усиливают деградацию почв. По результатам полевых и лабора- торных анализов выявлены изменения физико-химических свойств и содержания тяжелых металлов (Pb, Zn, Cu, Cd). Отмечено снижение гумуса, усиление подкисления и засоления, превышение концентраций тяжелых металлов над нормами. Экологическая устойчивость почв снижается, особенно в транспортных и промышленных зонах. Результаты важны для экологического мониторинга и планирования зеленой инфраструктуры