Abstract
Мақалада "Тоқан-1", "Медхан" және "Разахун"ШҚ-да қазақтың құйрықты қойларының көбею өнімділігін зерттеу бойынша материалдар ұсынылған. Үш отарда 2023 жылғы қарашада 950 аналық қазақтың құйрықты және шетелдік қошқарлардың жаңадан алынған ұрығымен жатыр мойнына ұрықтандырылды. Табиғи куйлеген қойларды тәулігіне бір рет таңертең 6-дан 7-ге дейін қошқарлардың көмегімен анықталды. 11 ірі қошқардың ұрығын жасанды қынаптың көмегімен алынды. Екі рет жатыр мойнына ұрықтандыру сағат 9-дан 10-ға дейін және 16-дан 17-ге дейін жүргізілді. Барлығы 950 ұрықтандырылған қойдың 868 басы мерзімінде қоздады. Барлығы 914 қозы немесе орта есеппен 104 қозы 100 аналыққа шаққанда туылғаны. Дорпер мен прекостың будан қозыларының салмағы "Тоқан-1" ШҚ-да орта есеппен 4,7±0,17(n =96) және 5,0±0,19 (n =95) кг; "Медхан" ШҚ будан дорпер қозылар 4,3±0,21 кг (n=44) құрады. "Разахун" ШҚ австралиялық ақ будан қозылар сәйкесінше 4,8±0,25 (n=195) кг. Туылған кезде будан қозылардың тірі салмағы 0,6-0,7 кг таза тұқымды қозылардың көрсеткіштерінен сәл төмен болды. Жалпы, алынған қозыларда оның әлсіреу белгілері жоқ күшті конституция байқалды. Бақылау қозыларының туу кезіндегі орташа тірі салмағы: "Тоқан-1" ШҚ 5,1±0,21 кг; "Медхан" ШҚ 4,9±0,22 кг; "Разахун" ШҚ тиісінше 5,4±0,18 кг құрады."Тоқан-1 "Медхан" және "Разахун" ШҚ-ның шетелдік Австралиялық ақ, дорпер және прекос тұқымды қошқарлардың ұрығымен ұрықтанған қазақтың құйрықты қылшық жүнді саулықтардың төлдеу нәтижелері жақсы дәрежедегі көрсеткіштермен сипатталады.