Abstract
Статья посвящена решению научно-технической проблемы геомеханического обеспечения устойчивости откосов уступов и бортов карьеров фосфоритоносного бассейна Каратау для эффективной и безопасной разработки месторождений полезных ископаемых. Применены маркшейдерско-геодезические наблюдения с использованием GNSS-технологий (Leica GS16), рекогносцировочные и геолого-поисковые маршруты для анализа геологических структур, а также лабораторные испытания прочностных свойств пород. Данные обработаны в ArcMap для создания базы геопространственной информации. Изучены материалы геодезической обеспеченности района, выполнена рекогносцировка и обследование пунктов государственной геодезической сети ГГС на наличие и их сохранность. Обследованию подлежали все пункты государственной геодезической сети в границах месторождений, имеющие координаты и высоты в местной системе координат. Создана база данных для мониторинга деформаций, позволяющая прогнозировать зоны риска обрушения Мақала Қаратау фосфоритті бассейнінің кен орындарын тиімді және қауіпсіз игеру үшін карьерлердің ашық қазбалары мен борттарының орнықтылығын геомеханикалық қамтамасыз ету жөніндегі ғылыми-техникалық мәселені шешуге арналған. GNSS технологияларын (Leica GS16) пайдалана отырып, маркшейдерлік-геодезиялық бақылаулар, геологиялық құрылымдарды талдау үшін рекогносцировкалық және геологиялық-іздестіру маршруттары, сондайақ жыныстардың беріктік қасиеттерін зерттеуге арналған зертханалық сынақтар қолданылды. Мәліметтер ArcMap бағдарламасында өңделіп, геоқеңістіктік ақпараттар базасы жасалды. Ауданның геодезиялық қамтамасыз етілу материалдары зерттеліп, мемлекеттік геодезиялық желі (МГЖ) пункттерінің бар-жоғы және олардың сақталу жағдайына рекогносцировка мен тексеру жүргізілді. Кен орындарының шекараларындағы координаттары мен биіктіктері жергілікті координаталар жүйесінде анықталған барлық мемлекеттік геодезиялық желі пункттері тексерілді. Құлау қаупі жоғары аймақтарды болжауға мүмкіндік беретін деформацияларды бақылау бойынша деректер базасы жасалды The article is dedicated to solving the scientific and technical problem of geomechanical support for the stability of slopes and benches of open-pit mines in the Karatau phosphorite basin for the effective and safe development of mineral deposits. Mine surveying and geodetic observations using GNSS technologies (Leica GS16), reconnaissance and geological survey routes for analyzing geological structures, as well as laboratory tests of rock strength properties were applied. The data were processed in ArcMap to create a geospatial information database. The geodetic support materials of the area were studied, and reconnaissance and inspection of the state geodetic network (SGN) points were conducted to assess their presence and preservation. All SGN points within the boundaries of the deposits with coordinates and elevations in the local coordinate system were examined. A deformation monitoring database was created, enabling the prediction of collapse risk zones