Abstract
Objectives.BothgloballyandinKazakhstan,youthunemploymentremainsaproblemcontributingtosocial,economicandhealthinequalities.ThisstudyaimedtoassessthesocialdeterminantsofhealthamongunemployedyouthinKazakhstan,withaspecificfocusonhoweconomicinequalityinfluencestheirqualityoflife.Materials and methods.Across-sectionalstudydesignwasemployedusingtheQualityofLife,Enjoyment,andSatisfactionQuestionnaire(Q-LES-Q)amongunemployedandemployedyouthaged18–29.Statisticalanalyses,includingtheMann-Whitneytestandmultipleregression,wereconducted.Results.Unemployedyouthreportedsignificantlyloweroverallqualityoflifecomparedtoemployedyouth(U=36878.5,Z=-3.472,p=0.001).Keydeterminantsofqualityoflifeincludedfinancialwell-being,maritalstatus,andperceivedgovernmentalsupport.Regressionanalysisrevealedthatfinancialwell-being,maritalstatus,andperceivedgovernmentalsupportweresignificantpredictorsofqualityoflife,withthemodelexplaining58%ofthevariance(R²=0.582).Conclusion.YouthunemploymentinKazakhstanisstronglyassociatedwithreducedqualityoflife,whichisaffectedbyeconomicinequalityandlimitedsocialsupport.Addressingfinancialinsecurityandstrengtheningstateandcommunitysupportsystemsareimportantforimprovingthewell-beingofunemployedyouth. Цели.Каквмире,такивКазахстане,безработицасредимолодежиостаетсяпроблемой,способствующейсоциальным,экономическимиздравоохранительнымнеравенствам.Цель исследованиябыланаправленанаоценкусоциальныхдетерминантздоровьясредибезработноймолодеживКазахстане,сособымакцентомнато,какэкономическоенеравенствовлияетнакачествоихжизни.Материалы и методы.БылаиспользованапоперечнаяструктураисследованиясприменениемОпросникакачестважизни,удовольствияиудовлетворения(Q-LES-Q)средибезработнойиработающеймолодеживвозрасте18–29лет.Проводилсястатистическийанализ,включаякритерийМанна-Уитниимножественнуюрегрессию.Результаты.Убезработноймолодежибылозафиксированозначительноболеенизкоеобщеекачествожизнипосравнениюсработающеймолодежью(U=36878.5,Z=-3.472,p=0.001).Ключевымидетерминантамикачестважизнибылифинансовоеблагополучие,семейноеположениеивоспринимаемаямолодежьюгосударственнаяподдержка.Регрессионныйанализпоказал,чтофинансовоеблагополучие,семейноеположениеивоспринимаемаягосударственнаяподдержкаявляютсязначимымипредикторамикачестважизни,приэтоммодельобъясняет58%дисперсии(R²=0.582).Выводы.БезработицасредимолодеживКазахстанетесносвязанасоснижениемкачестважизни,накотороевлияютэкономическоенеравенствоиограниченнаясоциальнаяподдержка.Устранениефинансовойнестабильностииукреплениесистемподдержкисостороныгосударстваиобществаважныдляповышенияблагополучиябезработноймолодежи. Мақсаты.ӘлемдегітрендттерменқатарҚазақстандажастарарасындағыжұмыссыздықәлеуметтік, экономикалықжәнеденсаулықтеңсіздіктерінеықпалететінмәселеболыпқалабереді. БұлзерттеуҚазақстандағыжұмыссызжастардыңденсаулықәлеуметтіканықтауыштарын, әсіресеэкономикалықтеңсіздіктіңөмірсапасынаәсерінбағалауғабағытталды. Әдістері.Зерттеудекөлденеңзерттеудизайнықолданылды, жұмыссызжәнежұмыспенқамтылған 18–29 жасаралығындағыжастарарасындаӨмірСапасы, РизашылықжәнеҚанағаттануСауалнамасы (Q-LES-Q) пайдаланылды. Статистикалықталдаулар, соныңішіндеМанн-Уитнитестіжәнекөптікрегрессияжүргізілді. Нәтижелері.Жұмыссызжастардыңөмірсапасыжұмыспенқамтылғанжастарғақарағандаедәуіртөменекеніанықталды (U=36878.5, Z=-3.472, p=0.001). Өмірсапасыныңнегізгіанықтағыштарықаржылықжағдай, ерлі-зайыптылықжәнеүкіметтікқолдаудыңқабылдануыболыптабылды. Регрессияталдауыөмірсапасыныңайтарлықтайболжаушыларыретіндеқаржылықжайт, отбасылықжағдайжәнеүкіметтікқолдаудыанықтады, модель өзгеріскөрсеткішінің 58%-ынтүсіндірді (R²=0.582). Қорытынды.Қазақстандағыжастарарасындағыжұмыссыздықолардыңөмірсапасыныңтөмендеуіментығызбайланысты, оғанэкономикалықтеңсіздікпеншектеуліәлеуметтікқолдауәсеретеді. Қаржылықтұрақсыздықтыазайтужәнемемлекетпенқауымдастықтыңқолдаужүйелерінкүшейтужұмыссызжастардыңәл-ауқатынжақсартуүшінмаңыздыболыптабылады.