Abstract
Abstract Background. Chronic heart failure is a growing global health challenge, particularly in Kazakhstan, where demographic changes and rising numbers of comorbidities are worsening the burden. However, data on CHF prevalence, diagnosis and healthcare resource distribution in the regions remain limited. This study aims to assess and compare the epidemiological trends, regional disparities and healthcare system capacity of CHF in Kazakhstan based on recent national data. Materials and methods. A retrospective analysis was conducted using national healthcare records from 2023–2024, including chronic heart failure prevalence, new diagnoses, stage distribution, regional healthcare resources and surgical interventions of patients. The Gini index was used to evaluate regional disparities, along with other statistical analyses. Results. In 2024, 87,260 patients were examined, with a 19% increase from 2023. Of 12,874 new cases, 75.6% were identified in early stages (A and B), suggesting progress in early detection. However, regional disparities were severe, with Gini indices for ProBNP testing and echocardiography at 0.556 and 0.480, respectively. High-resource areas like Almaty contrasted sharply with under-resourced regions such as Mangystau and Kyzylorda wtih heart transplants being declined, while LVAD usage increasing which reflects evolving treatment patterns amid limited donor availability. Conclusion. Chronic heart failure is increasing in Kazakhstan amid significant regional and systemic inequalities in care. Targeted interventions with improved diagnostic access, equitable resource allocation, and national policy reform are urgently needed to manage the growing burden and improve outcomes of patients across the country. Введение. Хроническая сердечная недостаточность становится растущей проблемой общественного здравоохранения во всем мире, особенно в Казахстане, где демографические изменения и рост сопутствующих заболеваний усугубляют бремя. Однако данные о распространенности ХСН, диагностике и распределении ресурсов здравоохранения в регионе остаются ограниченными. Цель.Оценка эпидемиологических тенденций, географических различий и возможностей системы здравоохранения, связанных с ХСН в Казахстане, на основе последних национальных данных. Материалы и методы. Ретроспективный анализ проводился с использованием национальных записей здравоохранения за 2023–2024 годы. Данные включали распространенность ХСН, новые диагнозы, распределение стадий, региональные ресурсы здравоохранения и хирургические вмешательства. Для оценки региональных различий использовались показатели неравенства, такие как индекс Джини. Результаты. В 2024 году было обследовано 87 260 пациентов с ХСН, что на 19% больше, чем в 2023 году. Из 12 874 новых случаев 75,6% были выявлены на ранних стадиях (A и B), что свидетельствует о прогрессе в раннем выявлении. Однако региональные различия в лечении были резкими: индексы Джини для тестирования ProBNP и эхокардиографии составили 0,556 и 0,480 соответственно. Регионы с высоким уровнем ресурсов, такие как Алматы, резко контрастировали с регионами с низким уровнем ресурсов, такими как Мангистауская и Кызылординская области. Количество трансплантаций сердца сократилось, в то время как использование LVAD увеличилось, что отражает меняющиеся модели лечения на фоне ограниченного количества доноров. Заключение. ХСН растет в Казахстане на фоне значительного регионального и системного неравенства в лечении. Целевые вмешательства — улучшение диагностического доступа, справедливое распределение ресурсов и реформа национальной политики — срочно необходимы для управления растущим бременем и улучшения результатов по всей стране. Кіріспе.Созылмалыжүрекжеткіліксіздігібүкіләлемде, әсіреседемографиялықөзгерістерменқатаржүретінаурулардыңөсуіауыртпалықтыкүшейтетінҚазақстандақоғамдықденсаулықтыалаңдатыпотыр. Дегенмен, аймақтааурудыңтаралуы, диагностикасыжәнеденсаулықсақтауресурстарынбөлутуралыдеректершектеуліболыпқалабереді. Мақсаты.БұлзерттеусоңғыұлттықдеректернегізіндеҚазақстандағыжүрекжеткіліксіздігінебайланыстыэпидемиологиялықүрдістерді, географиялықтеңсіздіктердіжәнеденсаулықсақтаужүйесініңәлеуетінбағалауғабағытталған. Материалдарменәдістері. 2023-2024 жылдараралығындағыұлттықденсаулықсақтаужазбаларыарқылыретроспективтіталдаужүргізілді. Деректержүрекжеткіліксіздігініңтаралуын, жаңадиагноздарды, кезеңдібөлуді, аймақтықденсаулықсақтауресурстарынжәнехирургиялықараласудықамтиды. АймақтықтеңсіздіктердібағалауүшінДжинииндексісияқтытеңсіздіккөрсеткіштеріпайдаланылды. Нәтижелер. 2024 жылыжүрекжеткіліксіздікпенауыратын 87 260 науқасбағаланды, бұл 2023 жылменсалыстырғанда 19%-ғаөсті. 12 874 жаңажағдайдың 75,6%-ыертекезеңдерінде (АжәнеВ) анықталды, бұлертеанықтаудағыпрогрестікөрсетеді. Дегенмен, күтімдегіаймақтықдиспропорцияларқаттыболды, ProBNPсынағыменэхокардиографияғаарналғанДжинииндекстерісәйкесінше 0,556 және 0,480 болды. АлматысияқтыресурстарыжоғарыаудандарМаңғыстаужәнеҚызылордасияқтыресурстарыазаймақтарменкүртқарама-қайшыболды. Жүректітрансплантациялауазайды, алLVADқолдануөсті, бұлдонорлардыңшектеуліқолжетімділігіжағдайындадамыпкележатқанемдеуүлгілерінкөрсетеді. Қорытынды.СозылмалыжүрекжеткіліксіздігіҚазақстандамедициналықкөмеккөрсетудегіелеуліаймақтықжәнежүйеліктеңсіздікжағдайындаөсуде. Мақсаттыараласулар—диагностикалыққолжетімділіктіжақсарту, ресурстардытеңбөлужәнеұлттықсаясаттыреформалау—өсіпкележатқанауыртпалықтыбасқаружәнебүкілелбойыншанәтижелердіжақсартуүшіншұғылқажет.