Abstract
Introduction. Cardiovascular diseases remain the leading cause of mortality and disability worldwide, including in Kazakhstan. Extracorporeal membrane oxygenation (ECMO) is a life-saving treatment for severe cardiopulmonary failure; however, its use is associated with a high risk of complications, including acute neurological disorders such as strokes. Objective. To determine the incidence of acute cerebrovascular events (ACE), including ischemic and hemorrhagic strokes, in patients receiving extracorporeal membrane oxygenation (ECMO), as well as to identify key risk factors for their development in the context of clinical practice in Kazakhstan. Methods. A retrospective analysis was conducted on data from 92 patients hospitalized at the Pavlodar Regional Cardiology Center between 2015 and 2024. All patients were on ECMO during the intraoperative or postoperative periods. Study participants were stratified into two cohorts: (1) individuals with acute cerebrovascular events and (2) those without evidence of cerebrovascular compromise. The analysis included an assessment of demographic data, comorbidities, surgical characteristics, and postoperative parameters. The study data were obtained through a retrospective analysis of patients' medical records, including medical histories and electronic databases of the cardiology center. Statistical analysis was performed using IBM™ SPSS 26.0 software (IBM Corporation, Armonk, NY, 2019). Results. Neurological complications, including strokes, were identified in 31.5% of patients on ECMO. The main risk factors were hypertension, smoking, and a history of stroke. It was also found that women and patients with a low left ventricular ejection fraction were at higher risk. The average length of hospitalization for patients with strokes was 30.2 days, which exceeded that of patients without strokes (25.6 days). Conclusion. Strokes remain a significant complication in patients on ECMO, necessitating the development of specific preventive measures. Identified risk factors, such as hypertension, smoking, and a history of stroke, should be considered in the development of clinical guidelines. This study highlights the need for further large-scale research to improve the diagnosis and prevention of strokes in patients on ECMO. Введение. Болезни системы кровообращения остаются ведущей причиной смертности и инвалидности в мире, включая Казахстан. Экстракорпоральная мембранная оксигенация (ЭКМО) является спасательным методом лечения при тяжелой сердечно-легочной недостаточности, однако её применение связано с высоким риском осложнений, включая острые неврологические расстройства, такие как инсульты. Цель исследования.Определить частоту острых нарушений мозгового кровообращения (ОНМК), включая ишемические и геморрагические инсульты, у пациентов, получающих экстракорпоральную мембранную оксигенацию (ЭКМО), а также выявить ключевые факторы риска их развития в условиях клинической практики Казахстана. Методы. Проведен ретроспективный анализ данных 92 пациентов, госпитализированных в Павлодарский областной кардиологический центр с 2015 по 2024 годы. Все пациенты находились на ЭКМО в интраоперационный или послеоперационный периоды. Пациенты были разделены на две группы: с наличием инсульта (ОНМК) и без него. Анализ включал оценку демографических данных, сопутствующих заболеваний, особенностей операций и параметров послеоперационного периода.Данные для исследования были получены на основе ретроспективного анализа медицинской документации пациентов, включая истории болезни и электронные базы данных кардиоцентра. Статистический анализ проводился на программе IBM™ SPSS 26.0 (IBMCorporation, Armonk, NY 2019). Результаты. Неврологические осложнения, включая инсульты, были выявлены у 31,5% пациентов, подключенных к ЭКМО. Основными факторами риска стали гипертония, курение и наличие инсульта в анамнезе. Также установлено, что женщины и пациенты с низкой фракцией выброса левого желудочка были более подвержены риску. Средняя продолжительность госпитализации у пациентов с инсультами составила 30,2 дня, что превышает аналогичный показатель у пациентов без инсультов (25,6 дня). Выводы. Инсульты остаются значительным осложнением у пациентов на ЭКМО, что требует разработки специфических профилактических мер. Выявленные факторы риска, такие как гипертония, курение и инсульт в анамнезе, должны быть учтены при разработке клинических рекомендаций. Настоящее исследование подчеркивает необходимость дальнейших масштабных исследований для улучшения диагностики и профилактики инсультов у пациентов на ЭКМО. Кіріспе. Қанайналымжүйесініңауруларыәлембойынша, соныңішіндеҚазақстанда да, өлімменмүгедектіктіңбастысебебіболыпқалабереді. Экстракорпоральдымембраналықоксигенация (ЭКМО) ауыржүрек-өкпежетіспеушілігінемдеудеқұтқаруәдісіретіндеқолданылады, бірақонықолдануосындайасқынулардыңжоғарытәуекеліменбайланысты, соныңішіндеинсультсияқтыжеделневрологиялықбұзылулар. Зерттеудіңмақсаты. Экстракорпоральды мембраналықоксигенация (ЭКМО) алатыннауқастардамиқанайналымыныңжеделбұзылуларын (МҚАЖБ), соныңішіндеишемиялықжәнегеморрагиялықинсульттердіңжиілігін анықтау, сондай-ақҚазақстанклиникалықтәжірибесіндеолардыңдамуынаәсерететіннегізгітәуекелфакторларынанықтау. Әдістері. 2015-2024 жылдар аралығындаПавлодароблыстықкардиологиялықорталығынажатқызылған 92 науқастыңдеректерінеретроспективтіталдау жүргізілді. Барлықнауқастарға операция кезінде немесе операциядан кейін экстракорпоралды мембраналықоксигенация (ЭКМО) қолданылды. Науқастар ми қанайналымыныңжеделбұзылулары(МҚАЖБ)бар жәнежоқтоптарғажіктелінді. Жүргізілгенталдаудемографиялықкөрсеткіштерді, қосалқыауруларды, операцияныңерекшеліктерінжәнеоперацияданкейінгікезеңніңпараметрлерінқамтыды. Зерттеу деректері науқастардыңмедициналыққұжаттарыныңретроспективтіталдауынегізіндеалынды, оғанаурутарихтарыжәнекардиоорталықтыңэлектрондықдеректербазасыкірді. СтатистикалықталдауIBM™SPSS 26.0 (IBMCorporation, Armonk, NY 2019) бағдарламасындажүргізілді. Нәтижесі. ЭКМО-ғақосылғаннауқастардың 31,5%-ындаинсульттіқосаалғанда, неврологиялықасқынуларанықталды. Негізгі тәуекелфакторларыретіндегипертония, темекішегужәнеинсульттіңанамнездеболуыанықталды. Соныменқатар, әйелдержәнесолжаққарыншаныңтөменфракциялықшығарымыбарнауқастартәуекелгебейімекеніанықталды. Инсультпенауыратыннауқастардыңорташастационарда болу ұзақтығы 30,2 күнболды, бұлинсультсізнауқастарғақарағанда (25,6 күн) жоғарыкөрсеткішболды. Қорытынды. Инсульт ЭКМО-ғақосылғаннауқастардамаңыздыасқынуболыпқалабереді, бұлерекшеалдыналушараларынәзірлеудіталапетеді. Гипертония, темекі шегу жәнеинсульттіңанамнездеболуысияқтыанықталғантәуекелфакторларыклиникалықұсынымдардыәзірлеукезіндеескерілуікерек. БұлзерттеуЭКМО-ғақосылғаннауқастардаинсульттідиагностикалауменалдыналудыжақсартуүшінәріқарайкеңауқымды зерттеулердіңқажеттілігінатапөтеді.