Abstract
Қоршаған ортаның антибиотиктермен ластану мәселесі экологиялық жүйеде бірқатар зардаптарға әкеледі және адам денсаулығына айтарлықтай қауіп төндіреді. Бұл саладағы зерттеу бағыттары кең ауқымды міндеттер мен объектілерді қамтиды. Мақалада антибиотиктердің қоршаған орта объектілеріндегі динамикасы мен таралуы және су нысандарының антибиотиктермен ластануының негізгі көздері туралы отандық және шетелдік ғылыми әдебиет деректеріне шолу жасалып, антибиотиктердің гидробионттарға әсер ету механизмдері қарастырылды. Антибиотиктердің түзілу көздерінен таралу жолдары, сондай-ақ олардың медициналық мекемелер, фармацевтикалық өндіріс, тұрмыстық шаруашылық, ауыл шаруашылығында тыңайтқыштарды пайдалану, мал шаруашылығы және аквадақыл шаруашылығының арасында сақталуы сипатталған. Гидробионттардың антибиотиктерге төзімділігінің қалыптасуы және одан әрі таралу мәселелеріне назар аударылды. Қоршаған ортадағы дәрілік препараттардың экотоксикалық концентрацияларын зерттеу ерекше қызығушылық тудырады. Қоршаған ортада антибиотиктер мен органикалық заттардың бұзылуы, азот пен фосфордың улы формаларының жинақталуы және эвтрофикация арқылы экожүйелік процестердің тұрақсыздануы арасындағы байланыстар анықталды. Жалпы алғанда антибиотиктердің динамикасы мен экотоксикокинетикасының әр түрлі механизмдерінің болуымен қатар, дәрілік препараттардың қоршаған орта элементтеріне таралуы мен әсер етуінің барлық жолдары өзара байланысты, өзара тәуелді және осының барлығын биогеохимиялық процестерді тұрақсыздандырудың біртұтас жүйесі ретінде көрсетуге болатыны анықталды. Зерттеулерді шолу негізінде антибиотиктерді пайдалануды бақылау, реттеу және экотоксиканттардан суды тазартудың жаңа технологияларын қамтитын шаралар ұсынылды.