Abstract
Жоғары сапалы минералдық ресурстардың сарқылу жағдайында нашар және байыту қиын кендерді өңдеудің тиімді технологияларын жасау ерекше өзектілікке ие болуда. Бұл жұмыста Шалқия кен орнының полиметалл кенінен ферросилицийді аз күлді тотықсыздандырғыштарды (арнайы кокс және аз күлді көмір) қолдану арқылы карботермиялық тотықсыздандыру арқылы алу мүмкіндігі қарастырылған. Зерттеу тепе-теңдік құрамы модуліндегі HSC Chemistry (Outokumpu) бағдарламалық пакетіне негізделген термодинамикалық модельдеу әдістерін қолдану арқылы жүргізілді. Fe-Si-Zn-C-O жүйесіндегі тепе-теңдік фазалық қатынастары кең температура диапазонында (500-2100°С) есептеліп, металдық және газ фазалары арасындағы элементтердің таралуына талдау жүргізілді. Кремнийдің ферроқорытпаға ең жоғары экстракциясы (90%-ға дейін) 1700-1900°С температурада, негізінен темір силициді (FeSi) және бос кремний түрінде қол жеткізілетіні анықталды. Бұл ретте мырыштың газ фазасына тиімді кетуі 1600°С жоғары температурада қамтамасыз етіледі. Алынған нәтижелер алдын ала флотациялық байытуды қажет етпей, құрамында кремний тотығы мен ұшпа компоненттері бар кендерді терең өңдеуге арналған пирометаллургиялық тәсілдің әлеуетін растайды. Ұсынылған деректер Шалқия кен орнының рудаларынан құрамында кремнийі бар әртүрлі қорытпаларды алу бойынша тәжірибелік сынақтар жүргізуге негіз бола алады.