Abstract
Relevance: Bacterial meningitis (BM) remains a significant cause of neurological complications and high mortality among children. Aim: to study the clinical features of BM in children to optimize the diagnosis and etiopathogenetic therapy. Methods: The object of the study is children diagnosed with meningitis, treated at the Multidisciplinary City Children's Hospital No. 3 in Astana, for the period from 2015 to 2023. Study design: prospective, control - case. Methods included clinical examination, complete blood count, cerebrospinal fluid test, CT and brain MRI. Descriptive statistics and Pearson's method were used for statistical processing. Results: Introduction of the PCV13 vaccine led to a fourfold decrease in the incidence of pneumococcal meningitis, while cases of meningococcal meningitis declined 1.6 times from 2014 to 2023. The main clinical manifestations in children with BM included high fever (80–90% of patients, with febrile temperatures ranging from 38.7°C to 39.9°C), neurological deficits, and complications: seizures and cognitive impairment developed in 50% of children. Hypertensive syndrome was observed in 81.8% of children with pneumococcal meningitis (PM), and in 55.6% of meningococcal meningitis (MM) cases among children under one year old. Pneumococcal CNS involvement was characterized by focal symptoms in 45.5% of young children, while such changes were statistically significantly lower in MM cases—threefold less (16.7%, p≤0.001). Spearman’s correlation analysis in the PM group showed a strong direct positive relationship between the following variables: delayed medical consultation and hospital stay duration (r=0.7; p≤0.001), delayed diagnosis and hospital stay duration (r=0.7; p≤0.001). Conclusion: PCV13 vaccination has significantly reduced the incidence of pneumococcal meningitis, which presents most severely, with early neurological complications in 41.5% of cases, cerebral edema in 90.9% of infants, and hypertensive syndrome in 81.8%. Early diagnosis and timely treatment contribute to the prevention of both early and late neurological complications. Актуальность: Бактериальные менингиты (БМ) остаются значимой причиной неврологических осложнений и высокой смертности среди детей. Цель исследования: изучение клинических особенностей БМ у детей для оптимизации диагностики и этиопатогенетической терапии. Методы: Объект исследования - дети с диагнозом "менингит", пролеченные в Многопрофильной городской детской больнице №3 в г.Астана, за период с 2015 по 2023 гг. Дизайн исследования: проспективный, контроль – случай. Методы включали клинический осмотр, общий анализ крови, анализ спинномозговой жидкости, КТ и МРТ головного мозга. Для статистической обработки использовались описательная статистика и метод Пирсона. Результаты: Введение вакцины ПКВ13 привело к четырехкратному снижению заболеваемости пневмококковым менингитом, в то время как случаи менингококкового менингита уменьшились в 1,6 раз с 2014 по 2023 годы. Основные клинические проявления у детей с БМ включали высокую температуру (80-90% пациентов, с фебрильной температурой от 38,7°С до 39,9°С), неврологические дефициты и осложнения: судороги и когнитивные нарушения–развивались у 50% детей. Гипертензионный синдром наблюдали в 81,8 % случаях в группе детей с ПМ, в 55,6% случаях при ММ у детей до 1 года. Пневмококковое поражение ЦНС характеризовалось развитием очаговой симптоматики в 45,5% случаев у детей раннего возраста, при ММ данные изменения зарегистрированы статистически достоверно меньше в 3 раза (16,7% р≤0,001). Корреляционный анализ по методу Спирмена в группе детей с ПМ продемонстрировала сильную прямую положительную связь между показателями: поздней обращаемости и количеством койко-дней (r=0,7;р≤0,001), поздней диагностикой и количеством койко-дней (r=0,7;р≤0,001). Заключение: Вакцинация ПКВ13 привела к значительному снижению заболеваемости пневмококковым менингитом, который протекает наиболее тяжелее с ранними неврологическими осложнениями в 41,5% случаев, отеком головного мозга у детей первого года жизни в 90,9%, гипертензионным синдромом в 81,8%. Ранняя диагностика и своевременное лечение способствуют предотвращению ранних и поздних неврологических осложнений. Өзектілігі: Бактериялық менингит (БМ) неврологиялық асқынулардың және балалар арасындағы жоғары өлім-жітімнің маңызды себебі болып қала береді. Зерттеудің мақсаты: диагностика мен этиопатогенетикалық терапияны оңтайландыру үшін балалардағы БМ клиникалық ерекшеліктерін зерттеу. Зерттеу әдістері: Зерттеу нысаны 2015-2023 жылдар аралығында Астана қаласындағы №3 көпсалалы қалалық балалар ауруханасында емделген менингит диагнозы қойылған балалар болды. Зерттеу дизайны: перспективалық, жағдайды бақылау. Әдістерге клиникалық тексеру, жалпы қан анализі, цереброспинальды сұйықтықты талдау, мидың КТ және МРТ кіреді. Статистикалық өңдеу үшін сипаттамалық статистика және Пирсон әдісі қолданылды. Нәтижелері: PCV13 вакцинасын енгізу пневмококкты менингитпен сырқаттанушылықтың 4 есеге төмендеуіне әкелді, ал менингококкты менингит жағдайлары 2014 жылдан 2023 жылға дейін 1,6 есеге азайды. БМ бар балалардағы негізгі клиникалық көріністерге жоғары температура (температурасы 80-90 %-ға дейін фебрильді науқастардың 80-90 %-ы 3.8°С дейін) жатады. 39,9°С), неврологиялық тапшылықтар мен асқынулар: балалардың 50%-ында құрысулар және когнитивті бұзылулар дамыған. Гипертониялық синдром ПМ бар балалар тобында 81,8% жағдайда, 1 жасқа дейінгі балаларда ММ бар 55,6% жағдайда байқалды. Пневмококк ОЖЖ зақымдануы жас балаларда 45,5% жағдайда ошақты симптомдардың дамуымен сипатталды; ММ-де бұл өзгерістер статистикалық түрде 3 есеге аз тіркелді (16,7% p≤0,001). ПМ бар балалар тобында Спирман әдісін қолданатын корреляциялық талдау көрсеткіштер арасында күшті тікелей оң байланысты көрсетті: кеш жіберілген және емханадағы күндер саны (r=0,7; p≤0,001), кеш диагноз және ауруханадағы күндер саны (r=0,7; p≤0,001). Қорытынды: ПКВ13 вакцинасы 41,5% жағдайда ерте неврологиялық асқынулармен ең ауыр пневмококкты менингитпен, өмірдің бірінші жылындағы балаларда церебральды ісінумен 90,9%, гипертониялық синдроммен 81,8% аурушаңдықтың айтарлықтай төмендеуіне әкелді. Ерте диагностика және уақтылы емдеу ерте және кеш неврологиялық асқынулардың алдын алуға көмектеседі.