Abstract
Климаттық факторлар әлемнің көптеген аймақтарында бидай өнімділігінің өсу қарқынының төмендеуінің негізгі себебі болып табылады. Сонымен қатар, соңғы 40 жылда өсіру технологиясын жетілдірудің арқасында бидай өнімділігі айтарлықтай өсті. Алайда, соңғы 10-15 жылда қолайсыз климаттық факторлар әлемдегі астық өндірісінің тұрақсыздығына әкелді. Оралда күздік дәнді дақылдарды өсіруге байланысты өңірдің негізгі климаттық көрсеткіштерінің өзгеру серпіні зерттелді. Әр түрлі ылғал мен жылумен қамтамасыз етілген жылдары күздік бидайдың өнімділігін қалыптастырудың агроклиматтық факторлары қарастырылады. 9 жылдағы күздік бидай дәнінің өнімділігін және осыған ұқсас кезеңдегі климаттық жағдайларды талдау нәтижесінде күздік бидай дәнінің өнімділігі сыртқы жағдайларға тығыз байланысты екендігі анықталды. Қалыптасқан ауа-райына, топырақ ресурстарына және қолда бар пайдаланылатын агротехникаға байланысты күздік бидайдың шығымдылығын болжау мәселелері егіншілікте өзекті болып табылады. Сонымен қатар, егіншілік мәдениетінің өсуімен егіннің ауа-райы факторларымен байланысының күші әлсіреп қана қоймайды, бірақ көп жағдайда көптеген ғалымдардың пікірінше, күшейе түседі. Күздік бидайдың өнімділігін арттыру және тұрақтандыру үшін агротехникалық факторлар нақты климаттық және ауа-райы жағдайларына байланысты маңызды болып табылады.