Abstract
The article presents the results of a study of geological processes occurring in the territory of Southern Kazakhstan. The analysis of the spatial and temporal dynamics of water and wind erosion, mudflow formation, landslides and slope deformation is carried out. Based on stratigraphic, paleotectonic and lithological data, the characteristic of the geodynamic development of the region is presented. The accumulation of thick sedimentary rock strata in intermountain depressions and the transformation of tectonic relief, the activation of exogenous processes in the context of modern climatic changes are noted. The work highlights the importance of the geological approach for forecasting modern geological risks and sustainable development of natural resources. The results can be applied in the design and operation of engineering structures in seismically active and erosion-hazardous areas of Southern Kazakhstan Мақалада Оңтүстік Қазақстан аумағында болып жатқан геологиялық процестерді зерттеу нәтижелері келтірілген. Су және жел эрозиясы, селдің пайда болуы, көшкін және беткейлердің деформациясы процестерінің кеңістіктік-уақыттық динамикасына талдау жүргізілді. Стратиграфиялық, палеотектоникалық және литологиялық мәліметтер негізінде аймақтың геодинамикалық дамуының сипаттамасы келтірілген. Тау аралық ойпаттарда шөгінді жыныстардың қуатты қабаттарының жинақталуы және тектоникалық рельефтің өзгеруі, қазіргі климаттық өзгерістер контекстінде экзогендік процестердің белсендірілуі байқалды. Жұмыс қазіргі геологиялық тәуекелдерді болжау және табиғи ресурстарды тұрақты игеру үшін геологиялық тәсілдің маңыздылығын көрсетеді. Нәтижелер Оңтүстік Қазақстанның сейсмикалық-белсенді және эрозиялық-қауіпті аудандарындағы инженерлік құрылыстарды жобалау және пайдалану кезінде қолданылуы мүмкін В статье представлены результаты исследования геологических процессов, происходящих на территории Южного Казахстана. Проведен анализ пространственно-временной динамики процессов водной и ветровой эрозии, селеобразования, оползней и деформации склонов. На основе стратиграфических, палеотектонических и литологических данных представлена характеристика геодинамического развития региона. Отмечено накопление мощных толщ осадочных пород в межгорных впадинах и трансформации тектонического рельефа, активизацией экзогенных процессов в контексте современных климатических изменений. Работа подчеркивает значимость геологического подхода для прогнозирования современных геологических рисков и устойчивого освоения природных ресурсов. Результаты могут быть применимы при проектировании и эксплуатации инженерных сооружений в сейсмоактивных и эрозионно-опасных районах Южного Казахстана