Abstract
Қоғамның қазiргi даму кезеңiнде болып жатқан саяси-экономикалық, мәдени әлеуметтiк және т.б. өзгерiстерден, жас ұрпаққа тәлiм-тәрбие беру iсiн жаңа сатыға көтеру қажеттiгi туындап, бастауыш сыныптарда бiлiм беруде этнопедагогика құралдарын мүмкiндiгiнше пайдалану, оның әдiс-тәсiлдерiн қарастыру өзектi мәселелердiң бiрi болып табылады. Осы тұрғыдан ғылыми-педагогикалық еңбектерді оқып зерделеу қазақ этнопедагогикасында қазiргi мектеп практикасында математиканы оқытуда тиiмдi пайдалануға болатын материал баршылық екенін көрсетті. Мақалада математиканы оқытуда ауызекi шығармашылық жанрларын (халық ертегiлерi, мақал-мәтелдер, жұмбақтар, т.с.с.) педагогикалық мүмкiндiктерiн пайдалану тұрғысынан қарастырылды. Оларды дидактикалық тұрғыдан алғанда оқытуды ұйымдастыру тәсiлi немесе оқыту құралы ретiнде пайдалану жолдары көрсетілді. Сонымен қатар этнопедагогика құралдарын әр уақытта берiлген түрiнде пайдалана бермей, кейбiреулерінің желiсiн сабақтың ыңғайына қарай сәйкестендiрiп түрлендiрiп өзгерту қажет болатыны ескертіледі. Этнопедагогика құралдарын тиiмдi пайдалану бағдарламалық мәселенi оқытудың пайдалылығын көрсетуге мүмкiндiк бередi, математика бастамасын оқытуда көрнекiлiктiң неғұрлым жоғары дәрежесiн қамтамасыз етедi, оқыту процесiнде математиканың өмiрмен, теорияның практикамен етене байланысын орнатады. Этнопедагогика құралдарының оқу процесiнiң тиiмдiлiгiн арттыратын мүмкiндiктерiнiң зор екендiгi айқындалды. Ол мүмкiндiктер ең алдымен оқыту әдiстемесiн жетiлдiрумен, оқушылардың математиканы оқуға қызығушылығын қалыптастырумен байланысты. Ал ол 6-10 жасар оқушылардың математиканы оқып үйренуiнiң мотивациясына әсер етедi, сондықтан оқу нәтижесiне де оң әсерiн тигiзедi. В связи с политико-экономическими, социально-культурными и др. изменениями, происходящими на современном этапе развития общества, возникает необходимость повышения воспитательного процесса подрастающего поколения на новый уровень. В связи с этим одним из актуальных вопросов педагогики является использование средств этнопедагогики в образовательном процессе начальных классов и рассмотрение методов и способов их использования. Изучение научно-педагогических трудов с этой точки зрения показало, что в казахской этнопедагогике достаточно материала, который можно эффективно использовать в современной школьной практике в процессе обучения математике. В статье рассматриваются педагогические возможности использования жанров устного народного творчества (народные сказки, пословицы, загадки и др.) в обучении математике, показываются дидактические подходы к их использованию в качестве способа организации обучения или средства обучения. Кроме того, отмечается, что средства этнопедагогики не всегда используются в неизменном виде, иногда возникает необходимость преобразования сюжетов некоторых из них в соответствии с содержанием урока. Эффективное использование средств этнопедагогики позволяет показать полезность изучения программных вопросов, обеспечивает более высокую степень наглядности в начальном обучении математике, устанавливает связь обучения математике с жизнью, теории с практикой. Выявлено, что средства этнопедагогики обладают большими возможностями повышения эффективности учебного процесса. Эти возможности связаны, прежде всего, с совершенствованием методики преподавания, формированием интереса учащихся к изучению математики. А это влияет на мотивацию учащихся 6-10 лет к изучению математики и, следовательно, влияет на результат обучения. Due to the political, economic, socio-cultural and other changes taking place at the present stage of society's development, there is a need to raise the educational process of the younger generation to a new level. In this regard, one of the topical issues of pedagogy is the use of ethnopedagogics in the educational process of primary classes and consideration of methods and methods of their use. The study of scientific and pedagogical works from this point of view has shown that there is enough material in Kazakh ethnopedagogy that can be effectively used in modern school practice in the process of teaching mathematics. The article discusses the pedagogical possibilities of using genres of oral folk art (folk tales, proverbs, riddles, etc.) in teaching mathematics, shows didactic approaches to their use as a way of organizing learning or a means of teaching. In addition, it is noted that the means of ethnopedagogy are not always used unchanged, sometimes there is a need to transform the plots of some of them in accordance with the content of the lesson. The effective use of the means of ethnopedagogy makes it possible to show the usefulness of studying program issues, provides a higher degree of clarity in the initial teaching of mathematics, establishes the connection of teaching mathematics with life, theory with practice. It is revealed that the means of ethnopedagogy have great opportunities to increase the effectiveness of the educational process. These opportunities are connected, first of all, with the improvement of teaching methods, the formation of students' interest in studying mathematics. And this affects the motivation of students aged 6-10 to study mathematics and, consequently, affects the learning outcome.