Abstract
Қазіргі уақытта қылмыстарды тергеу және алдын-алу көптеген тергеу және тергеу қызметкерлерінің күш-жігерін біріктірместен, мамандар мен сарапшылардың ғылыми білімдерін жедел пайдаланбай мүмкін емес. Осыған байланысты тергеуші мен оған арнайы білімі мен дағдылары бар, қылмыстарды ашу және тергеу үшін қажетті нақты деректерді анықтауға және шоғырландыруға көмектесуге міндетті адамдар арасындағы техникалық сауатты және психологиялық тұрғыдан дұрыс өзара әрекеттесуді ұйымдастыру мәселелері ерекше мәнге ие. Заңгер мен сарапшылардың өзара іс — қимылы-бұл алдын ала тергеудің (соттың) іс жүргізушілік тәуелсіз қатысушыларының заңға немесе заңға тәуелді актілерге негізделген келісілген қызметі, яғни олардың іскерлік ынтымақтастығы мен жеке қарымқатынастарының неғұрлым орынды үйлесімі. Тергеуші мен сарапшының қылмыстарды тергеу процесінде өзара әрекеттесу ерекшеліктерін зерттеу, осы бағытта нақты ұсыныстар жасау оның әр қатысушысының белсенділігін арттыруға ықпал етеді. Қазіргі уақытта тергеу практикасына тергеушінің және қылмысты тергеудің басқа да қызметкерлерінің-қылмыстық іздестірудің жедел қызметкерлерінің, экономикалық қылмысқа қарсы күрес жөніндегі бөлім қызметкерлерінің, мамандардың, сарапшылардың және т. б. мамандануының және нақты өзара іс — қимылының неғұрлым жылжымалы нысаны ретінде тергеу-жедел топтары кеңінен енгізілді. Тергеу-жедел тобы-бұл қылмыстарды ашу және тергеу бойынша неғұрлым тиімді қызмет ету үшін құрылған тергеушінің, анықтау органының, білімді адамдардың (тергеушінің көшбасшылық рөлінде оларға тән құралдар мен жұмыс әдістерін қолданатын мамандар, сарапшылар) өзара әрекеттесуінің ұйымдастырушылық-басқарушылық нысаны. В настоящее время расследование и предупреждение преступлений невозможно без объединения усилий многих следственных и следственных работников, оперативного использования научных знаний специалистов и экспертов. В связи с этим особое значение имеют вопросы организации технически грамотного и психологически правильного взаимодействия между следователем и лицами, обладающими специальными знаниями и навыками, которые обязаны помогать ему в выявлении и закреплении конкретных данных, необходимых для раскрытия и расследования преступлений. Взаимодействие юриста и экспертов — это согласованная деятельность процессуальных независимых участников предварительного следствия (суда), основанная на законе или подзаконных актах, т. е. наиболее целесообразное сочетание их делового сотрудничества и личных взаимоотношений. Изучение особенностей взаимодействия следователя и эксперта в процессе расследования преступлений, выработка конкретных рекомендаций в данном направлении способствует повышению активности каждого его участника. В настоящее время в следственную практику широко внедрены следственнооперативные группы как наиболее подвижная форма специализации и реального взаимодействия следователя и других работников расследования преступлений — оперативных работников уголовного розыска, сотрудников отдела по борьбе с экономической преступностью, специалистов, экспертов и др. Следственно-оперативная группа-организационно-управленческая форма взаимодействия следователя, органа дознания, образованных лиц (специалистов, экспертов, использующих в руководящей роли следователя присущие им средства и методы работы), созданная для более эффективной деятельности по раскрытию и расследованию преступлений. Currently, the investigation and prevention of crimes is impossible without the combined efforts of many investigative and investigative workers, the prompt use of the scientific knowledge of specialists and experts. In this regard, of particular importance are the issues of organizing technically competent and psychologically correct interaction between the investigator and persons with special knowledge and skills who are obliged to help him in identifying and consolidating specific data necessary for the disclosure and investigation of crimes. The interaction of a lawyer and experts is a coordinated activity of procedural independent participants in the preliminary investigation (court), based on the law or by-laws, i.e. the most appropriate combination of their business cooperation and personal relationships. The study of the specifics of the interaction between the investigator and the expert in the process of investigating crimes, the development of specific recommendations in this direction contributes to the increase in the activity of each participant. Currently, investigative and operational groups have been widely introduced into investigative practice as the most mobile form of specialization and real interaction between the investigator and other crime investigation workers - criminal investigation operatives, employees of the department for combating economic crime, specialists, experts, etc. The investigative and operational group is an organizational and managerial form of interaction between the investigator, the body of inquiry, educated persons (specialists, experts who use their inherent means and methods of work in the leading role of the investigator), created for more effective activities for the disclosure and investigation of crimes.