Abstract
Introduction. In recent years, Kazakhstan has seen changes in the structure of morbidity among the adult population, especially in major chronic diseases such as circulatory, respiratory and genitourinary diseases. Analyzing these trends by region, including the city of Talgar in Almaty Oblast, is necessary to improve health services and preventive measures. Aim: to study the dynamics of morbidity of diseases of the circulatory system, respiratory organs and urogenital system among the adult population of Talgar city in Almaty region for the period 2016-2021. Materials and methods. The study was conducted on the basis of statistical data collected on the adult population of Talgar city (18 years and older) in the period from 2016 to 2021. The analysis included general and primary morbidity in three main groups of diseases: diseases of the circulatory system, diseases of the respiratory system and diseases of the genitourinary system. The methods of comparative analysis, descriptive statistics, and chi-square were used. Results. The incidence of circulatory and respiratory diseases showed a significant decrease in 2020 and 2021, due to the COVID-19 pandemic. At the same time, the highest increase in incidence was observed in 2018-2019, especially among women. The morbidity of the genitourinary system also showed a gender distribution with a predominance among women (about 75% of all cases). The overall dynamics showed a steady downward trend in morbidity in the last two years. Conclusion. Stable gender differences indicate the need to develop preventive measures that take into account the peculiarities of men's and women's health. Restoring access to routine medical care and preventive examinations will be an important step in improving the health of the population. Введение. В последние годы в Казахстане наблюдаются изменения в структуре заболеваемости среди взрослого населения, особенно по основным хроническим заболеваниям, таким как болезни системы кровообращения, органов дыхания и мочеполовой системы. Анализ этих тенденций в разрезе отдельных регионов, включая город Талгар в Алматинской области, необходим для улучшения медицинских услуг и профилактических мер. Цель: изучить динамику заболеваемости болезнями системы кровообращения, органов дыхания и мочеполовой системы среди взрослого населения города Талгар в Алматинской области за период 2016–2021 годов. Материалы и методы. Исследование проведено на основе статистических данных, собранных по взрослому населению города Талгар (18 лет и старше) в период с 2016 по 2021 годы. Анализ включал общую и первичную заболеваемость по трём основным группам заболеваний: болезни системы кровообращения, болезни органов дыхания и болезни мочеполовой системы. Использованы методы сравнительного анализа, описательной статистики, хи-квадрат. Результаты исследования. Заболеваемость болезнями системы кровообращения и органов дыхания показала значительное снижение в 2020 и 2021 годах, что связано с пандемией COVID-19. В то же время, наибольший рост заболеваемости наблюдался в 2018–2019 годах, особенно среди женщин. Заболеваемость мочеполовой системы также демонстрировала гендерное распределение с преобладанием среди женщин (около 75% от всех случаев). Общая динамика показала устойчивую тенденцию к снижению заболеваемости в последние два года. Выводы. Стабильные гендерные различия указывают на необходимость разработки профилактических мер с учетом особенностей мужского и женского здоровья. Восстановление доступности плановой медицинской помощи и профилактических осмотров будет важным этапом в улучшении здоровья населения. Кіріспе. Соңғы жылдары Қазақстанда ересек тұрғындар арасында, әсіресе қан айналымы жүйесінің, тыныс алу органдарының және несеп-жыныс жүйесінің аурулары сияқты негізгі созылмалы аурулар бойынша сырқаттанушылық құрылымында өзгерістер байқалады. Алматы облысындағы Талғар қаласын қоса алғанда, жекелеген өңірлер бөлінісінде осы үрдістерді талдау медициналық қызметтер мен алдын алу шараларын жақсарту үшін қажет. Мақсаты: 2016-2021 жылдар кезеңінде Алматы облысындағы Талғар қаласының ересек тұрғындары арасында қан айналымы жүйесі, тыныс алу органдары және несеп-жыныс жүйесі ауруларымен сырқаттанушылықтың динамикасын зерделеу. Материалдар мен әдістер. Зерттеу 2016-2021 жылдар аралығында Талғар қаласының (18 жас және одан жоғары) ересек тұрғындары бойынша жиналған статистикалық деректер негізінде жүргізілді. Талдау аурулардың үш негізгі тобы бойынша жалпы және бастапқы аурушаңдықты қамтыды: қан айналымы жүйесінің аурулары, тыныс алу жүйесінің аурулары және генитурариялық жүйенің аурулары. Салыстырмалы талдау, сипаттамалық Статистика, хи-квадрат әдістері қолданылды. Зерттеу нәтижелері. Қан айналымы жүйесі мен тыныс алу жүйесі ауруларының жиілігі 2020 және 2021 жылдары айтарлықтай төмендегенін көрсетті, бұл COVID-19 пандемиясымен байланысты. Сонымен қатар, аурушаңдықтың ең көп өсуі 2018-2019 жылдары, әсіресе әйелдер арасында байқалды. Несеп-жыныс жүйесінің жиілігі сонымен қатар әйелдер арасында Гендерлік таралуды көрсетті (барлық жағдайлардың шамамен 75%). Жалпы динамика соңғы екі жылда аурудың төмендеуінің тұрақты тенденциясын көрсетті. Қорытынды. Тұрақты гендерлік айырмашылықтар ерлер мен әйелдердің денсаулығының ерекшеліктерін ескере отырып, алдын алу шараларын әзірлеу қажеттілігін көрсетеді. Жоспарлы медициналық көмек пен профилактикалық тексерулердің қолжетімділігін қалпына келтіру халықтың денсаулығын жақсартудың маңызды кезеңі болады.