Abstract
Введение. Использование лекарственных трав приобретает все большее значение как альтернативного лечения во многих странах для лечения paн и oжoгoвых тpaвм. Pacтения из cемейcтвa Гpечишных coдеpжaт биoлoгичеcкие aктивные вещеcтвa paзличных клaccoв пpиpoдных coединений: флaвонoиды, дубильные вещеcтвa, теpпенoиды, aминoкиcлoты, углевoды, микpoэлементы, эфиpные мacлa, что определяет их применение в народной медицине, кaк пpoтивoвocпaлительного средства и создает перспективы для дальнейшего экспериментального исследования. Цель исследования. Оценка paнoзaживляющегo cвoйcтвa cубcтaнции G15, пoлученнoй из pacтения Жузгун cемейcтвa Гpечишных нa экспериментальной мoдели oжoгoвoй paны у кpыc. Материал и методы. Субстанция предоставлена НИИ биоорганической химии ЕНУ имени Л.Н. Гумилева. На эмульсионной основе липодерм приготовлена мазь в 3-х концентрациях: 1%, 3% и 5% мази субстанции G.15. В качестве препаратов сравнения взяты 10% Метилурациловая мазь (производитель АОА «Биосинтез» Российская Федерация), Облепиховое масло (производитель ПК Фирма «Кызылмай» Республика Казахстан). Изучение ранозаживляющей активности субстанции in vivo проводили на модели ожоговой раны у крыс в 6 группах. Процесс регенерации ткани оценивали по срокам отторжения ожогового струпа, срокам эпителизации и полному заживлению раны на 1, 7, 14, 21 и 28-е сутки и результатам гистологического анализа среза тканей на 1, 15 и 30-е сутки исследования. Результаты. Ранозаживление в опытных группах животных характеризовалось более лёгким течением процесса, купированием распространения некроза в глубокие слои кожи. В целом, наименьшие сроки заживления ожоговых ран отмечены при применении 5% мази субстанции и метилурациловой мази. Так в сравнении с контролем сроки заживления ран сократилось на 12,0 и 10,72 дней соответственно, менее выраженные данные в других опытных группах. Гистоморфологические исследования подтвердили динамику восстановления кожной ткани после ожога. Выводы. Полученные данные свидетельствуют о том, что 5% мазь на основе субстанции G15 из растения Жузгун обладает ранозаживляющей активностью и превосходит по своей эффективности облепиховое масло, 1% и 3% мази субстанции и сопоставим по эффективности с метилурациловой мазью. Introduction. The use of medicinal herbs is becoming increasingly important as an alternative treatment in many countries for the treatment of wounds and burn injuries. Plants from the Buckwheat family contain biologically active substances: flavonoids, tannins, terpenoids, amino acids, carbohydrates, trace elements, essential oils, which determines its use in traditional medicine as an anti-inflammatory agent. Aim of the study. Evaluation of the wound-healing properties of the G15 substance from the Zhuzgun of the Buckwheat family an experimental model of a burn wound in rats. Materials and methods. The substance was provided L.N. Gumilyov Eurasian National University. An ointment was prepared of Lipoderm: 1%, 3% and 5% ointment of substance G15. 10% Methyluracil ointment, Sea Buckthorn oil were taken as comparison drugs. The study of the wound-healing activity of the substance was carried out on burn wound model in rats in 6 groups. The process of tissue regeneration was assessed by the timing of burn scab rejection, the timing of epithelization and complete healing on days 1, 7, 14, 21 and 28. Results of histological analysis on days 1, 15 and 30 of the study. Results. Wound healing in the experimental groups of animals was characterized by an easier course of the process, stopping the spread of necrosis into the deep layers of the skin. In general, the shortest healing time for burn wounds was observed when using 5% and methyluracil ointment. So, in comparison with control, the wound healing time was reduced by 12,0 and 10,72 days, respectively, less pronounced data in other experimental groups. Histomorphological studies confirmed the dynamics of skin tissue restoration after a burn. Conclusions. The data obtained indicate that 5% ointment based on the substance from Zhuzgun has wound-healing activity, is superior in its effectiveness to sea buckthorn oil, 1% and 3% ointment, and is comparable in effectiveness to methyluracil ointment. Жаралар мен күйік жарақаттардың емінде дәрілік шөптерді қолдану көптеген елдерде альтернативті ем ретінде маңызы артып келуде. Қарақұмық тұқымдасының өсімдіктерінде табиғи қосылыстардың әртүрлі кластарындағы биологиялық белсенді заттар бар: флавоноидтар, таниндер, терпеноидтар, амин қышқылдары, көмірсулар, микроэлементтер, эфир майлары, бұл оның қабынуға қарсы зат ретінде дәстүрлі медицинада қолданылуын түсіндіреді және бұл өсімдіктерді одан әрі зерттеуге талпыныс береді. Зерттеу мақсаты. Қарақұмық тұқымдасының Жүзгүн өсімдігінен алынған G15 субстанциясының жараны емдеу қасиетін егеуқұйрықтардағы күйік жарасының тәжірибелік үлгісі бойынша бағалау. Материалдар мен зерттеу әдістері. G15 субстанциясын Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің биоорганикалық химия ғылыми-зерттеу институты ұсынған. Липодерм эмульсиясының негізінде 3 концентрацияда G.15 затының жақпа майы дайындалды: 1%, 3% және 5%. Салыстырмалы препараттар ретінде 10% Метилурацил жақпа майы (өндіруші Биосинтез, РФ), шырғанақ майы (Қызылмай ПК фирмасының өнімі, ҚР) алынды. Субстанцияның іn vivo жараларды емдеу белсенділігін зерттеу 6 топтағы егеуқұйрықтардағы күйік жарасының үлгісінде жүргізілді. Тіндердің регенерация процесі 1, 7, 14, 21 және 28-ші күндерде күйік кабыршағынан тазалану, эпителизация және жараның толық жазылу мерзімдері және зерттеудің 1, 15 және 30-шы күндерінде тіндердің кесінділерінің гистологиялық талдау нәтижелері бойынша бағаланды Нәтижелер. Жануарлардың тәжірибелік топтарында жараның жазылуы терінің терең қабаттарына некроздың таралуын тоқтататын процестің жеңіл жүруімен сипатталды. Жалпы күйік жараларының ең қысқа жазылу уақыты заттың 5% жақпа майын және метилурацил жақпа майын қолданғанда байқалды. Сонымен, бақылаумен салыстырғанда жараның жазылу уақыты сәйкесінше 12,0 және 10,72 күнге қысқарды, ал басқа эксперименттік топтарда жара жазылу уақыты ұзағырақ болды . Гистоморфологиялық зерттеулер күйіктен кейін тері тінінің қалпына келу динамикасын растады. Қорытындылар. Алынған мәліметтер Жүзгін өсімдігінен алынған G15 субстанциясының негізіндегі 5% жақпа майы жараны емдейтін әрекетке ие және өзінің тиімділігі бойынша шырғанақ майынан, 1% және 3% субстанция жақпа майынан жоғары және тиімділігі жағынан метилурацил жақпа майымен салыстыруға болатынын көрсетеді.