БҰҚАР ЖЫРАУ ТОЛҒАУЛАРЫНДАҒЫ СИНКРЕТТІЛІКТІҢ КӨРІНІСІ

2024

Полный текст Открытый доступ: Gold Метаданные (CSL-JSON)
DOI 10.53871/2078-8134.2024.1-15
Достоверность данных 70 средняя
Как считается эта оценка

Складывается из проверяемых признаков самой записи: есть ли у статьи DOI, сколько независимых источников подтвердили её данные, заполнены ли обязательные поля и насколько свежо последнее подтверждение. Снижают оценку расхождения между источниками и отсутствие идентификатора. Значение от 80 означает, что запись опубликована без дополнительной проверки; от 60 до 79 — что она опубликована с пониженной достоверностью и ручная проверка желательна. Запись, выверенную редактором вручную, пересчёт не опускает ниже 90. Это оценка наших данных о статье, а не оценка самой статьи.

Аннотация

Мақалада авторлық ауыз әдебиеттің көрнекті өкілі Бұқар жырау Қалқаманұлы поэзиясындағы синкреттіліктің көріну сипаты қарастырылады. Жырау шығармашылығындағы көтерілген түрлі мәселелер ғылыми тұрғыдан тақырып аясында талданады. Бұқардың болмысына сіңген кеңесші, болашақты болжаушы, нұсқау беруші, татуластырушы, тарихи оқиғаларды жеткізуші, өмір мәнін түсіндірудегі шеберлігі және хан мен халық арасын байланыстырушы сынды қасиеттер синкретті өнердің бөліктері саналып, толғауларымен сабақтастыра зерделенеді. Синкретті өнер ұғымын ашуда жырау бойындағы қасиеттер негізге алынады. Бұқар шығармашылығы бізден бұрында көп зерттелді, жан-жақты талданды. Ал жыраулық өнер қалыптастыруда Бұқар толғауларының ішінен синкреттілік ұғымына сиятын қасиет пен құндылықтарды қалқып алып оқырманға жеткізу – зерттеу мақаламыздың жаңашылдығын көрсетеді. Жыраулар синкретті өнер қалыптастырды. Бұқар жырау қалыптасқан өнердің ең бір беделді тұлғасына айналды. Синкреттілік дегенімізді жыраулық өнерге қатысты етіп, мәнін ашатын болса – бір жыраудың бойында бірнеше қасиеттің болуы. Жауынгерлігі мен кеңесшілігі, болжампаздығы мен өмір мәнін түсіндірудегі қайраткерлігі, импровизаторлығы мен әділдігі сынды ұғымдар жыраулық өнерді синкретті өнерге айналдырды. Мақала ғылыми тұрғыдан талданып, зерттеушілердің пікірлері негізге алынады. Бұқар жырау шығармашылығындағы синкреттілікті анықтауда мысал ретінде алынған толғауларының тарихы түсіндіріліп, тұжырым жасалынады.