Ахмет Байтұрсынұлы нақыл сөздерінің ағартушылық сипаты

2021

Полный текст Открытый доступ: Gold Метаданные (CSL-JSON)
DOI 10.32523/2616-678x-2021-136-3-94-102
Достоверность данных 70 средняя
Как считается эта оценка

Складывается из проверяемых признаков самой записи: есть ли у статьи DOI, сколько независимых источников подтвердили её данные, заполнены ли обязательные поля и насколько свежо последнее подтверждение. Снижают оценку расхождения между источниками и отсутствие идентификатора. Значение от 80 означает, что запись опубликована без дополнительной проверки; от 60 до 79 — что она опубликована с пониженной достоверностью и ручная проверка желательна. Запись, выверенную редактором вручную, пересчёт не опускает ниже 90. Это оценка наших данных о статье, а не оценка самой статьи.

Аннотация

Қазіргі қазақ әдебиеттану ғылымында ХХ ғасыр басындағы ұлт зиялыларыныңтағылымды ғұмырын, әдеби мұрасы мен сан қатпарлы іргелі ғылыми еңбектерін зерделеуөзекті сипат алуда. Ұлттық жаңару мен жаңғырудағы Алаш кезеңі қазіргі тәуелсіздіккеқол жеткізудегі белесті кезең болса, осынау тарихи үрдісте реформатор тұлға АхметБайтұрсынұлының шығармашылығы ерекше маңызға ие. Сондықтан да ұлт ұстазыныңсан салалы мұрасын әр қырынан қарастыру үрдісі толастамақ емес. Мақалада Алашардақтысының нақыл сөздері сараланып, ағартушылық кезеңнің рухын айқындаудағыөзектілігі байыпталды. Нақыл сөздері – ояну дәуіріндегі рухани және саяси күрестегіелшілдік рух, ұлтшылдық сезім, мемлекетшілдік сана көрінісінің қайнары болғаныайқындалды. Сол арқылы санаткердің сан қатпарлы шығармашылық тұлғасы, қоғамдықсаяси және мемлекеттік қызметін танудағы нақыл сөздерінің алар орны екшелді.Қазақтың саяси теңдігіне, рухани кемелдігіне ғұмырын арнаған ағартушының оқу-ағарту,өнер-білім, ғылым хақындағы нақылдарымен қатар халқын жаһитшылдыққа, кәсібибіліктілікке баулыған толғамдарының маңызы бағамдалды. Қазақ тіл білімі жәнеәдебиеттануының негізін қалаған тұлғаның ана тілі, тіл лұғаты, сөз өнері хақындағынақыл сөздерінің құндылығына екпін жасалды. Ұлттық жазу реформаторының тілоқытудың әдістемелік мәселелері, әліпби тұғырнамасы туралы нақыл сөздерінің қазіргіотандық білім беру қағидаттарын ұштаудағы өміршеңдігі бағаланды. Қазақ кәсібипублицистикасын, журналистикасын қалыптастыруға тарихи еңбек еткен қаламқайраткерінің газет, көсемсөз табиғатын байыптаған нақылдарының тереңдігі талданды.А.Байтұрсынұлының қазақ тілімен қатар орыс тіліндегі мақала, баяндамаларындағынақыл сөздері ой-өріс кеңдігі, дүниетаным тереңдігімен ерекшеленетіні дәйектелді.