Ясауи іліміндегі адам концепциясы: этикалық-философиялық талдау

2026

Полный текст Открытый доступ: Hybrid Метаданные (CSL-JSON)
DOI 10.65608/qut.2026.3.02
Достоверность данных 70 средняя
Как считается эта оценка

Складывается из проверяемых признаков самой записи: есть ли у статьи DOI, сколько независимых источников подтвердили её данные, заполнены ли обязательные поля и насколько свежо последнее подтверждение. Снижают оценку расхождения между источниками и отсутствие идентификатора. Значение от 80 означает, что запись опубликована без дополнительной проверки; от 60 до 79 — что она опубликована с пониженной достоверностью и ручная проверка желательна. Запись, выверенную редактором вручную, пересчёт не опускает ниже 90. Это оценка наших данных о статье, а не оценка самой статьи.

Аннотация

Бұл мақала Ахмет Ясауидің сопылық мұрасында елеулі орын алатын адам концепциясы этикалық және философиялық тұрғыдан қарастырылады. Ясауидің дүниетаным жүйесі ислам сопылығы контекстінде ғана емес, Орталық Азиядағы түркі халықтарының мәдени-философиялық дамуында да маңызды рөл атқарды. Бұл зерттеу ең алдымен адам ұғымының Ясауи хикметтерінде қалай бейнеленгенін және оның адамгершілік құндылықтарға негізделгенін зерттейді. Одан кейін адамзаттың экзистенциалдық өлшемі, өзін-өзі тәрбиелеу, трансценденттік шындыққа ұмтылу және адамгершілік кемелдікке жету процесі секілді іргелі тақырыптар философиялық категориялар тұрғысынан қарастырылады. Мақалада Ясауидің адамды «адамгершілік субъекті» деп анықтағаны, оның дүниетанымында этика мен онтология ажырамас тұтастықты құрайтыны көрсетілген. Сондай-ақ, Ясауидің адам туралы тұжырымдамасын ислам философиясы мен сопылық дәстүрдегі басқа ойшылдармен салыстырмалы түрде қарастыру оның ерекше көзқарасын айқындайды. Яссауидің адам туралы түсінігінің қазіргі философиялық және әлеуметтік мәселелерді шешуге ықпал ету әлеуеті қарастырылған. Бұл тұрғыдан зерттеу Ясауидің этикалық- философиялық ой-пікірін заман талабына сай түсіндіруге жол ашып, тарихи әрі теориялық талдауды ұсынады.