Қоғамдық-саяси лексиканың медиамәтіндердегі функционалдық ерекшеліктері

2026

Полный текст Открытый доступ: Gold Метаданные (CSL-JSON)
DOI 10.26577/hj791202610
Достоверность данных 70 средняя
Как считается эта оценка

Складывается из проверяемых признаков самой записи: есть ли у статьи DOI, сколько независимых источников подтвердили её данные, заполнены ли обязательные поля и насколько свежо последнее подтверждение. Снижают оценку расхождения между источниками и отсутствие идентификатора. Значение от 80 означает, что запись опубликована без дополнительной проверки; от 60 до 79 — что она опубликована с пониженной достоверностью и ручная проверка желательна. Запись, выверенную редактором вручную, пересчёт не опускает ниже 90. Это оценка наших данных о статье, а не оценка самой статьи.

Аннотация

Мақалада Қазақстанның бүгінгі ақпараттық кеңістігіндегі тілдік проблемаларға назар аударылады. Оныі ішінде қоғамдық-саяси лексиканың медиамәтіндерде атқаратын функционалдық ерекшеліктері зерттеледі. Зерттеудің мақсаты – қоғамдық-саяси лексиканың ақпараттық, бағалауыш, идеологиялық және дискурстық қызметтерін анықтап, оның медиамәтіндегі рөлін көрсету. Зерттеу объектісі ретінде 2023–2025 жылдар аралығында жарық көрген республикалық «Егемен Қазақстан», «Айқын» және «Жас Алаш» газеттерінен іріктелген 383 қоғамдық-саяси бағыттағы мақалалар алынды. Медиамәтіндер жаңалық, талдамалы материал және сұхбат жанрларын қамтиды. Мақалада контент-анализ, семантикалық және концепт анализ, сондай-ақ дискурс-анализ әдістері қолданылды. Қоғамдық-саяси лексиканың жиілік көрсеткіштері мен қолданыс ерекшеліктері Voyant Tools бағдарламасы арқылы анықталды. Сандық деректер лингвистикалық талдаумен ұштастырылып, лексемалардың мағыналық өрістері мен дискурстық қызметі анықталды. Ғылыми зерттеу нәтижелері қоғамдық-саяси лексиканың БАҚ материалдарында тек ақпарат жеткізу құралы ғана емес, қоғамдық пікірді қалыптастыру, қоғам мен билік арасындағы қарым-қатынасты бейнелеу және идеологиялық ұстанымдарды заңдастыру тетігі ретінде қызмет ететінін көрсетті. Сонымен қатар, зерттеу объектісі ретінде алынған үш басылымдағы қоғамдық-саяси лексиканың қолданыс жиілігі мен функционалдық жүктемесінің редакциялық саясат пен дискурстық бағытқа тәуелді екені де анықталды. Зерттеу қорытындылары қоғамдық-саяси лексиканы заманауи БАҚ тілінің негізгі құрылымдық элементі ретінде қарастыруға мүмкіндік беріп, медиалингвистика саласындағы ғылыми зерттеулерге теориялық және тәжірибелік үлес қосады.