ТҮРКІСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ БАСПАСӨЗІНІҢ ДАМУЫ (1918-1925)

2025

Полный текст Открытый доступ: Gold Метаданные (CSL-JSON)
DOI 10.51889/2959-6017.2025.85.2.005
Достоверность данных 70 средняя
Как считается эта оценка

Складывается из проверяемых признаков самой записи: есть ли у статьи DOI, сколько независимых источников подтвердили её данные, заполнены ли обязательные поля и насколько свежо последнее подтверждение. Снижают оценку расхождения между источниками и отсутствие идентификатора. Значение от 80 означает, что запись опубликована без дополнительной проверки; от 60 до 79 — что она опубликована с пониженной достоверностью и ручная проверка желательна. Запись, выверенную редактором вручную, пересчёт не опускает ниже 90. Это оценка наших данных о статье, а не оценка самой статьи.

Аннотация

Мақалада 1918-1925 жж. Түркістан республикасындағы қазақ баспасөзінің дамуы жан-жақты архив материалдары негізінде қарастырылған. Қазақ халқын сауаттандыру жолында қазақ зиялылары басқа елдердегідей қазақ баспасөзін дамытуды бірінші орынға қойды. Әсіресе, Түркістандағы жергілікті халықтың сауаттылығын көтеру және оларға білім беру мәселесіне сол кездері ұлт зиялылары да өз бағасын беріп, республикадағы оқу-ағарту ісінде орын алған олқылықтар мен кемшіліктерді өткір сынға алды. Түркістанда шығарылған «Бірлік туы» газетінде жарияланған мақалалардың сарыны «Қазақ» газетімен үндес болды және Алаш қайраткерлерінің көрсеткен бағытымен жүргендігі туралы деректер мақалада архив құжаттарымен дәйектелген. 1922-1923 жылдары Ташкент қаласында өзбек тілінде «Түркістан», қазақ тілінде «Ақ жол», орыс тілінде «Туркестанская правда» және т.б. көптеген республикалық газеттер мен өзбек тілінде «Инкилоб», түрікмен тілінде «Түрікмен тли», қазақ тілінде «Шолпан» және т.б. айына екі рет шығатын журналдар жарияланып тұрды. Қазақ халқын бірлікке шақырған баспасөз қызметінің жергілікті халыққа маңызды қызмет атқарғандығына сараптама жасау үшін авторлар, архив құжаттарын кеңінен қолданып, баспасөз беттерінде жарық көрген мәтіндерді мақалада сол күйінде беріп ғылыми айналымға енгізіп отыр. Мақалада Түркістан республикасындағы қазақ баспасөзінің даму алғышарттары жан-жақты қарастырылып, бүгінгі көзқарас тұрғысынан сараланған.