Талас өңірінің ежелгі және орта ғасырлардағы урбанизациясы

2025

Полный текст Открытый доступ: Gold Метаданные (CSL-JSON)
DOI 10.52967/akz2025.1.27.100.125
Достоверность данных 70 средняя
Как считается эта оценка

Складывается из проверяемых признаков самой записи: есть ли у статьи DOI, сколько независимых источников подтвердили её данные, заполнены ли обязательные поля и насколько свежо последнее подтверждение. Снижают оценку расхождения между источниками и отсутствие идентификатора. Значение от 80 означает, что запись опубликована без дополнительной проверки; от 60 до 79 — что она опубликована с пониженной достоверностью и ручная проверка желательна. Запись, выверенную редактором вручную, пересчёт не опускает ниже 90. Это оценка наших данных о статье, а не оценка самой статьи.

Аннотация

Мақалада Талас өңіріндегі ежелгі және ортағасырлық урбанизация процестері қарастырылады, бұл аймақ Орталық Азияның маңызды өңірлерінің бірі болып табылады. Автор археологиялық және тарихи деректерге сүйене отырып, қаңлы дәуірінен (б.д. I ғ.) бастап Темір әулеті кезеңіне дейінгі (XV ғ.) аралықтағы қоныстар мен қалалардың дамуын талдайды. Урбанизацияның төрт кезеңіне ерекше назар аударады: бірінші кезең (б.д. I–V ғғ.) – қаңлы мәдениетімен байланысты алғашқы қоныстардың қалыптасуы; екінші кезең (VI–IX ғғ.) – Түрік қағанаттары дәуірінде урбанизацияның өрлеуі, сауда мен қолөнердің дамуы; үшінші кезең (Х–XII ғғ.) – қарахандықтар кезеңіндегі қалалардың мәдени және экономикалық өркендеуі; төртінші кезең (XIII–XV ғғ.) – Моңғол империясы мен Темір әулеті кезеңіндегі қалалық құрылымның өзгеруі. Автор әр кезеңдегі урбанизацияның негізгі ерекшеліктерін, соның ішінде архитектуралық, экономикалық және әлеуметтік аспектілерін анықтайды. Сондай-ақ қалалық орталықтардың қалыптасуындағы географиялық және мәдени факторлардың ықпалы зерттеледі. Урбанизация кезеңдері ескерткіштерден алынған үлгілерге жүргізілген С14 талдаулары бойынша нақтыланады. Зерттеу нәтижелері Талас өңірінің Орталық Азияның мәдени және экономикалық байланыстар жүйесіндегі тарихи рөлін, сондай-ақ урбанизацияның аймақтық қоғамның дамуы үшін маңыздылығын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.