«Пантюркизм» және қазіргі түркі елдері ынтымақтастығының ерекшелігі

2026

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Gold Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.26577/irilj113120261
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Қазіргі таңда Еуразия кеңістігінде орналасқан түркі елдерінің қарым-қатынасы қарқынды дамып, стратегиялық әріптестік деңгейіне көтерілгені белгілі. 2021 жылы Түркі кеңесінің «Түркі мемлекеттері ұйымына» айналуы бұл елдердің өз арасындағы ынтымақтастықты одан әрі дамытуға мүдделі екенін көрсетті. Түркі мемлекеттерінің ынтымақтастығы жаңа деңгейге көтерілген сайын белді державалар «пантюркизм» идеологиясының қайта жандануы мүмкін деп алаңдайды. Бұл жағдай әсіресе Түркия және түркі елдері арасында болып жатқан ынтымақтастық қатынастардан үнемі саяси астар іздеп отыратын Ресей зерттеушілерінен байқалады. Мақалада «пантюркизм», «түрікшілдік» және «Ұлы Тұран» ұғымдарының шығу тегі мен мәні зерттеліп, осы ұғымдарға қатысты отандық және шетелдік авторлардың пікірлері жан-жақты талданады. Бұл ұғымдардың қазіргі қолданыстық мәні мен саяси астарына ерекше назар аударылады. Автор қазіргі «пантюркизмнің» қауіп төндірмейтіні туралы өз көзқарасын негіздеп, осы уақытқа дейін түркі елдерінің өзара ынтымақтастықта қол жеткізген табыстарына сүйене отырып, бұл елдер арасындағы қарым-қатынастың ешкімге қауіп төндірмейтін әлемдік ықпалдасудың бір көрінісі екендігін негіздейді. Зерттеу жұмысында автор түркі елдері арасындағы өзара ынтымақтастықтың қазіргі мәні қандай да бір қауіп төндіретін жағдай емес, керісінше әлемдік өркениетті жан-жақты дамытуға, әлемдік бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз етуге үлкен үлес қосатын өзара ынтымақтастық ерекше қатынастар екендігін түйіндейді. Түйін сөздер: Түркия, түбі бір түркі елдері, пантюркизм, түрікшілдік, Ұлы Тұран, Түркі мемлекеттерінің Ұйымы, Ресей.