Аннотация
Introduction: Age-related decrease in testosterone essentially triggers the development of hypogonadism, and it is naturally found in middle-aged and older men. Currently, the number of such patients is about 43%. In studies on male aging in Massachusetts (ММАS-MassachusettsMaleAgingStudy), blood testosterone levels in men aged 40 to 70 years were determined by random sampling, where a total of 1491 men were examined. There was a decrease in the level of total testosterone starting from 30–35 years by 0.8%, and the level of free testosterone by 2% per year. Based on baseline prevalence data by age, it is estimated that approximately 2,4 million men aged 40 to 69 in the United States suffer from androgen deficiency. By these morbidity data approximately 481,000 new cases of androgen deficiency are expected per year in men aged 40–69 in the USA. And these data can undoubtedly be extrapolated to men in other countries and continents. Aim: to analyze the literature on methods of non-pharmacological correction of age-related hypogonadism in overweight men in Kazakhstan, neighboring countries and the world. Searchstrategy: literature search was carried out in the electronic databases PubMed, CochraneLibrary, ResearchGate, Webofscience, GoogleScholar, Paragraphmedicine, ScienceDirect and e-library by keywords (age-related hypogonadism, overweight, methods of correction of hypogonadism). 74 relevant works reflecting the characteristics of the problem were selected for description in the review. Results: The basis of non-drug therapy for age-related decrease in testosterone is an integrated approach. The most promising are adequate physical activity against a background of a balanced diet and minimization of stressful situations. In addition to these basic methods there are other ways of treatment to be suggested: spa therapy and general balneotherapy, correction of concomitant diseases of the organs of the reproductive system (varicocele, hydrocele, exacerbation of chronic prostatitis). With pronounced overweight bariatric surgery is gaining popularity. Conclusion: With the existing set of methods and techniques used for non-drug correction of age-related hypogonadism, there is no single standard for the management and observation of this category of patients. Such an abundance of applied methods, with all its certain positivity, indicates that there are no methods that could be reliably classified as highly effective in case of androgen deficiency. Therefore, this direction requires further structuring and adaptation to modern requirements by age categories. Введение: Важную роль в развитии гипогонадизма играет возрастное снижение тестостерона, и закономерно, что он распространен у мужчин среднего и старшего возраста. В настоящее время количество таких больных составляет около 43%. В исследованиях посвященных проблемам мужского старения в Массачусетсе (ММАS– Massachusetts Male Aging Study), определяли уровень тестостерона в крови у 1491 мужчины в возрасте от 40 до 70 лет методом случайной выборки. Было отмечено снижение уровня общего тестостерона, начиная с 30–35-летнего возраста на 0,8%, а уровня свободного тестостерона – на 2% в год. Исходя из базовых данных о распространенности по возрасту, по оценкам, примерно 2,4 миллиона мужчин в возрасте от 40 до 69 лет в США страдают дефицитом андрогенов. Основываясь на этих данных о заболеваемости, мы можем ожидать приблизительно 481 000 новых случаев дефицита андрогенов в год у мужчин в США в возрасте 40–69 лет. И эти данные, несомненно, можно экстраполировать на мужчин и других стран и континентов. Цель: анализ литературы о методах немедикаментозной коррекции возрастного гипогонадизма у мужчин с избыточным весом в Казахстане, в странах ближнего зарубежья и мире. Стратегия поиска: поиск литературы был осуществлен в электронных базах PubMed, CochraneLibrary, ResearchGate, Webofscience, GoogleScholar, Paragraphmedicine, ScienceDirect и e-library по ключевым словам (возрастной гипогонадизм, избыточный вес, методы коррекции гипогонадизма). 74 релевантных работ, отражающих характеристики проблемы были приняты для описания в обзоре. Результаты: В основе немедикаментозной терапии возрастного снижения тестостерона лежит комплексный подход. Наиболее перспективными являются адекватная физическая нагрузка на фоне сбалансированного питания и минимизация стрессовых ситуации. Дополнением к этим основным методам являются: курортотерапия и общая бальнеотерапия, коррекция сопутствующих заболеваний органов половой системы: варикоцеле, гидроцеле, обострения хронического простатита. При выраженном избыточном весе популярность приобретает бариатрическая хирургия. Выводы: При существующем множестве способов и методик, используемых для немедикаментозной коррекции возрастного гипогонадизма, нет единого стандарта ведения и наблюдения такой категории больных. Такое обилие применяемых методик при всей своей определенной позитивности свидетельствует о том, что нет методик, которые можно было бы с высокой достоверностью отнести к высокоэффективным при андрогендефиците. Поэтому данное направление требует дальнейшей структуризации и адаптации к современным требованиям по возрастным категориям. Кіріспе: Гипогонадизмнің дамуында тестостеронның төмендеуі маңызды рөл атқарады, заңдылық бойынша олар орта және егде жастағы ер адамдарда дамиды. Қазіргі уақытта бұндай науқастардың саны 43% жетті. Ер адамдардың қартаюы жөніндегі мәселеге арналған Массачусентс (ММАS –Massachusetts Male Aging Study) зерттеуі барлығы 1491 ерадамның ішінен 40 пен 70 жас аралығындағы ер адамдардың қанындағы тестостерон деңгейін анықтады. 30-35 жасаралығынан бастап жалпы тестостеронның деңгейі 0,8%, ал бос тестостерон деңгейі жылына 2% төмендейтіні анықталды. Жасына, бағасына байланысты алынған жүйелі ақпараттарға жүгіне отырып, АҚШ-ташамамен 2,4 млн ер адамныңішінде 40-69 жасаралығындағы ер адамдар андрогендердің жеткіліксіздігі мен зардап шегеді. Осы ауру жайлы аланған мәліметтерге сүйене отырып, біз АҚШ-та 40-69 жасаралығындағы ер адамдарда жылына шамамен 481 000 жаңа жағдай андрогендердің жетіспеушілігі бойынша кездесетінін анықтадық. Бұл мәлімет басқада елдермен континенттердің ер адамдарында күмәнсіз кездестіруге болады. Мақсаты: Қазақстанда, жақын шетелдермен әлемде артық салмағыбар, жасы ұлғайған еркектердегі гипогонадизмді медикаментозды емес әдіспен анализдеп, коррекциялау. Іздеу стратегиясы: осы кілт сөздер бойынша (жасқа байланысты гипогонадизм, артық салмақ, гипогонадизмді коррекциялау әдісі) PubMed, CochraneLibrary, ResearchGate, Webofscience, GoogleScholar, Paragraphmedicine, ScienceDirect және e-library электронды жүйелерінде әдебиетті іздеу жүргізілді. 74 орынды жұмыстың ішінде мәселені айқындай тын сипаттамалар шолу мақсатында қабылданған. Нәтижелері: Жас ұлғаюына байланысты тестостеронның төмендеуін медикаментозды емес емдеу негізін де жүйелі тәсілжатыр. Дұрыс тамақтану балансын сақтау және стресстік жағдайларды азайту көрінісінде адекватты физикалық жүктеме ең перспективті болып табылады. Осы негізгі әдіске қосымша ретінде курорттық терапия және жалпы бальнеотерапия, жыныс мүшелерінің қосымша ауруларын: варикоцеле, гидроцеле, созылмалы простатиттің асқынуын коррекциялау болып табылады. Айқын артық салмақ кезінде бариатрикалық хирургия ең танымал. Қорытынды: жас ұлғаюына байланысты гипогонадизмді медикаментозды емес коррекциялауға арналған әдіс-тәсілдер ішінде бұл категорияда ғы науқастарды қадағалау дабіріккен енгізілетін стандарты әдісі жоқ. Андроген дефициті кезінде қолданылатын барлық әдістероң нәтиже бергенімен, жоғарыэ ффект беретініндәлелдемейді. Сол себепті олар ықарай жас категориясына байланысты заманауи талаптарға сайқұрылымдық және бейімділікті қажететеді.