Аннотация
Актуальность: Лейкемия — распространенное злокачественное новообразование, имеющее четыре основных подтипа и представляющее угрозу для здоровья человека. Понимание эпидемиологического статуса лейкемии и ее четырех основных подтипов во всем мире важно для выделения соответствующих ресурсов, руководства клинической практикой и необходимости проведения дальнейших исследований. Цель: Анализ данных глобального бремени лейкемии среди стран Центральной Азии за период с 2014 по 2019 годы. Материалы и методы:Проведен анализ основных показателей бремени лейкемии с использованием базы данных «Глобальное бремя болезней» (GBD 2019) за период с 2014–2019 гг. Мы рассчитали 3 вторичных показателя отношения лет жизни с поправкой на инвалидность (DALY) к распространенности, отношения распространенности к заболеваемости и отношения потерянных лет жизни (YLL) к количеству лет, прожитых с инвалидностью (YLD). Результаты: За период с 2014 по 2019 годы были зарегистрированы высокие показатели YLL, DALY среди таких стран как Грузия, Азербайджан и Армения. Касательно, показателя YLD наивысший показатель зарегистрирован в Российской Федерации. Также важно отметить, что в Республике Казахстан наблюдается тенденция ежегодного прироста показателя YLD. В то время как, по показателям YLL, DALYотмечена незначительная тенденция к снижению бремени лейкемии, по Республике Казахстан среднегодовые процентные изменения (AAPCs) варьировались от - 1.34% до -1.38% в период с 2014 - 2019 годы. Заключение: В период с 2014 по 2019 годы наблюдалось значительное снижение бремени лейкемией. Однако в 2019 году показатель YLD значительно увеличился в некоторых странах Центральной Азии, что позволяет предположить, что лейкемия может стать серьезной глобальной проблемой общественного здравоохранения. Introduction. Leukemia is a common malignancy that has four main subtypes and is a threat to human health. Understanding the epidemiological status of leukemia and its four main subtypes globally is important for allocating appropriate resources, guiding clinical practice, and furthering scientific research Objective: Analysis of data on the global burden of leukemia among the countries of Central Asia for the period from 2014 to 2019. Material and methods: An analysis of the main indicators of the burden of leukemia was carried out using the Global Burden of Disease database (GBD 2019) for the period from 2014–2019. We calculated 3 secondary measures of the ratio of disability-adjusted life years (DALY) to prevalence, the ratio of prevalence to incidence, and the ratio of years of life lost (YLL) to years lived with disability (YLD). Results: For the period from 2014 to 2019, high rates of YLL, DALY were registered among such countries as Georgia, Azerbaijan and Armenia. Regarding the YLD indicator, the highest indicator is registered in the Russian Federation. It is also important to note that in the Republic of Kazakhstan there is a trend of an annual increase in the YLD indicator. While there is a slight downward trend in the burden of leukemia as measured by YLL, DALY, the average annual percentage changes (AAPCs) ranged from -1.34% to 1.38% in the Republic of Kazakhstan between 2014 and 2019. Conclusion: Between 2014 and 2019, there was a significant decrease in the burden of leukemia. However, in 2019 YLD increased significantly in some Central Asian countries, suggesting that leukemia could become a major global public health problem. Кіріспе: Лейкемия – негізгі төрт түрі бар және адам денсаулығына қауіп төндіретін кең таралған қатерлі ісік. Әлем бойынша лейкемияның эпидемиологиялық мәртебесін және оның негізгі төрт түрін ұғыну тиісті ресурстарды бөлу, клиникалық тәжірибе басшылығы үшін және ары қарай зерттеу жүргізу қажеттілігі үшін маңызды. Мақсаты: Орта Азия елдері арасында 2014 және 2019 жыл аралығында лейкемияның жаһандық ауртпалығы деректерін талдау. Материалдар және әдістер: 2014-2019 ж. аралығында «Аурулардың жаһандық ауыртпалығы» (GBD 2019) деректер базасын пайдаланумен лейкемия ауыртпалығының негізгі көрсеткіштеріне талдау жүргізілді. Біз аурудың таралуына мүгедектіккебейімделген өмір жылы (DALY) қатынасы, аурудың таралуына қатынасы және мүгедектікпен сүрген өмір санына (YLD) жоғалтқан өмір жылдарының (YLL) қатынасы секілді 3 қайталанған көрсеткішті есептедік. Нәтижелерi: 2014 және2019 жыл аралығында жүргізілген зерттеу деректеріне сәйкес, Грузия, Әзірбайжан және Армения секілді елдер арасында YLL, DALY жоғары көрсеткіштері тіркелген. YLD көрсеткішіне қатысты ең жоғары көрсеткіш Ресей Федерациясында тіркелген. Сонымен қатар Қазақстан Республикасында YLD көрсеткішінің жыл сайын өсу тенденциясы байқалып жатқанын атап өткен маңызды. YLL, DALY көрсеткіштері бойынша лейкемия ауыртпалығы төмендеуінің елеусіз тенденциясы байқалады, Қазақстан Республикасында 2014-2019 жыл аралығында орташа жылдық пайыздық өзгерістер (AAPCs) - 1.34%-дан 1.38%-ға дейін өзгерді. Қорытындылар: 2014 және2019 жыл аралығында лейкемия ауыртпалығының едәуір төмендегені байқалды. Алайда2019 жылы YLD көрсеткіші Орта Азияның кейбір елдерінде едәуір ұлғайған, бұл лейкемияның қоғамдық денсаулық сақтау ұйымының маңызды жаһандық мәселесіне айналуы мүмкіндеген болжам жасауға мүмкіндік береді.