Аннотация
Введение. Первичный билиарный холангит — аутоиммунное заболевание печени, приводящее к ранней инвалидизации и смертности больных. Клинические проявления этого заболевания, такие как астения, зуд, нарушения памяти и сна, депрессия и вегетативные дисфункции значительно ухудшают качество жизни пациентов и не устраняются лечением основного процесса. Количественная оценка влияния данных симптомов на качество жизни представляет собой сложность из-за их субъективного и многогранного характера, в связи с этим разработано большое разнообразие опросников и шкал для их изучения. Выбор наиболее подходящего инструмента является сложной и очень важной задачей для как для исследователей, так и для клиницистов. Цель данной работы – обзор различных методов оценки качества жизни у больных первичным билиарным холангитом, и характеристика наиболее часто использующихся опросников и шкал. Стратегия поиска включала исследования и публикации из международных баз данных и ресурсов, таких как Scopus, Web of Science Core Collection, PubMed, MedLine и др. Из первоначальных 178 публикаций была отобрана 51 научная работа, большинство из которых были опубликованы за последние 5-10 лет. Результаты и выводы. Данная работа классифицирует имеющиеся на сегодняшний день методы оценки Introduction. Primary biliary cholangitis is an autoimmune liver disease that leads to early disability and mortality of patients. Clinical manifestations, such as asthenia, itching, memory and sleep disorders, depression and vegetative dysfunction significantly worsen the quality of life of patients and are not eliminated by treating the underlying process. Assessing impact of these symptoms on the quality of life is challenging due to their subjective and multifaceted nature; therefore, a wide variety of questionnaires and scales have been developed to enable such evaluation. Selecting the most appropriate tool is a complex and very important task for both researchers and clinicians. The aim of this work is to review various methods to assess the quality of life in patients with primary biliary cholangitis, and to describe the most commonly used questionnaires and scales. Search strategy included studies and publications from international databases and resources such as Scopus, Web of Science Core Collection, PubMed, MedLine, etc. From the initial 178 publications, 51 scientific papers were selected, most of which were published in the last 5-10 years. Results and conclusions. This work classifies the currently available methods of assessment of Кіріспе. Біріншілік билиарлы холангит (ББХ)– бауырдың аутоиммунды ауруы, ол ерте мүгедектікке және ерте өлімге алып келеді. Аурудың әлсіздік (науқастардың 80 %-де), тері қышуы, есте сақтау мен ұйқының бұзылуы, депрессия және вегетативті дисфункция сияқты клиникалық көріністері науқастардың өмір сапасын айтарлықтай төмендетеді және тек негізгі үрдісті емдеу арқылы жойылмайды. Өмір сапасын анықтаудың сипаты субъективті және көпқырлы болғандықтан аталған белгілердің өмір сапасына әсерін бағалауды сандық деңгейде көрсету қиын болып табылады, сондықтан біріншілік билиарлы холангиті бар науқастардың өмір сапасын сандық бағалау үшін көптеген алуан түрлі сауалнамалар мен шкалалалар әзірленген. ББХ-ті бар науқастардың өмір сапасы бағалаудың нақты құралын таңдау дәрігерлік тәжірибеде де және зерттеушілерге де күрделі, әрі өте маңызды міндеті болып табылады. Мақсаты – біріншілік билиарлы холангиті бар науқастардың өмір сапасын бағалаудың түрлі әдістеріне шолу жасау, неғұрлым жиі қолданылатын сауалнамалар мен шкалаларға сипаттама беру. Іздеу стратегиясы Scopus, Web of Science Core Collection, PubMed, MedLine және т.б. сияқты хал