Аннотация
Введение. Исследования свидетельствуют о том, что почти 9,4% пациентов, перенесших аортокоронарное шунтирование (АКШ), повторно госпитализируют в течение 30 дней после операции [60]. Отсутствие амбулаторных посещений врача ПМСП в течение 30 дней после выписки было связано с пятикратным увеличением риска однолетней функциональной выживаемости (коэффициент риска 5,18, p < 0,01) [60]. Согласно рекомендациям Американской кардиологической ассоциации (АНА/АСС) пациенты, перенесшие АКШ, нуждаются в специальной вторичной профилактике после выписки из стационара (контроль антиагрегантной и гиполипидемической терапии) [25]. На текущий момент в Казахстане не предусмотрено диспансерное наблюдение за пациентами перенесшими АКШ. Пациенты, страдающие ишемической болезнью сердца (нестабильная стенокардия, стенокардия напряжения, инфаркт миокарда), не разделены на перенесших оперативное лечение (АКШ, стентирование) и пациентов, находящихся на консервативной терапии. Цель: Анализ литературы, клинико-эпидемиологических данных и существующей системы организации амбулаторной помощи на постгоспитальном этапе пациентам перенесшим АКШ. Стратегия поиска. Проведен обзор литературы по вопросам изучения диспансерного наблюдения пациентов, перенесших АКШ, глубиной в 10 лет. Ключевые слова поиска полнотекстовых статей открытого доступа в базе PubMed: coronary artery bypass grafting, medical examination, follow-up after CABG, recovery. The algorithm of dispensary observation. Критерии включения: Публикации уровня доказательности А, В: мета-анализы, систематические обзоры, когортные и поперечные исследования. Критерии исключения: мнение экспертов в виде сообщений, рекламные статьи. Результаты. Было показано, что пациенты, которым не оказывается последующая первичная помощь, имеют худшие долгосрочные результаты. Многие осложнения после операции АКШ связаны с системной воспалительной реакцией, связанной с искусственным кровообращением. Практикующие врачи первичной медико-санитарной помощи играют важную роль в распознавании осложнений КШ и послеоперационном уходе. Выводы. Таким образом, необходима разработка алгоритма диспансерного наблюдения за пациентами после АКШ. Introduction. Studies indicate that almost 9.4% of patients who have undergone coronary artery bypass grafting (CABG) are re-hospitalized within 30 days after surgery [60]. The absence of outpatient visits to a PHC doctor within 30 days after discharge was associated with a fivefold increase in the risk of one-year functional survival (risk coefficient 5.18, p < 0.01) [60]. According to the recommendations of the American Heart Association (ANA/ACC), patients who have undergone CABG need special secondary prevention after discharge from the hospital (control of antiplatelet and lipid-lowering therapy) [25]. Currently, Kazakhstan does not provide dispensary monitoring of patients who have undergone CABG. Patients suffering from ischemic heart disease (unstable angina, angina pectoris, myocardial infarction) are not divided into those who underwent surgical treatment (CABG, stenting) and patients undergoing conservative therapy. Objective: Analysis of the literature, clinical and epidemiological data and the existing system for organizing outpatient care at the post-hospital stage for patients undergoing CABG. Search strategy. A literature review was conducted on the study of dispensary observation of patients who underwent CABG, Search depth 10 years. Search keywords for full-text open access articles in the PubMed database: coronary artery bypass grafting, medical examination, follow-up after CABG, recovery. The algorithm of dispensary observation. Inclusion criteria: Publications of the level of evidence A, B: meta-analyses, systematic reviews, cohort and cross-sectional studies. Exclusion criteria: expert opinion in the form of messages, advertising articles. Results. It has been shown that patients who do not receive follow-up primary care have worse long-term outcomes. Many complications after CABG surgery are associated with a systemic inflammatory reaction associated with artificial blood circulation. Primary care practitioners play an important role in the recognition of CABG complications and postoperative care. Conclusions: Thus, it is necessary to develop an algorithm for dispensary monitoring of patients after CABG. Кіріспе. Зерттеулер коронарлық артерияны айналып өту (CABG) бар науқастардың шамамен 9,4% операциядан кейін 30 күн ішінде қайта ауруханаға жатқызылғанын көрсетеді [60]. Шығарылғаннан кейін 30 күн ішінде МСАК дәрігеріне амбулаториялық барудың болмауы бір жылдық функционалдық өмір сүру қаупінің бес есе артуымен байланысты болды (тәуекел коэффициенті 5,18, p < 0,01) [60]. Американдық жүрек қауымдастығының (ana/ass) нұсқауларына сәйкес, CABG-мен ауыратын науқастар ауруханадан шыққаннан кейін арнайы қайталама профилактиканы қажет етеді (антиагрегантты және гиполипидемиялық терапияны бақылау) [25]. Қазіргі уақытта Қазақстанда АҚШ-тан өткен пациенттерді диспансерлік бақылау көзделмеген. Жүректің ишемиялық ауруымен (тұрақсыз стенокардия, кернеу стенокардиясы, миокард инфарктісі) зардап шегетін пациенттер хирургиялық емдеуден өткендерге (АКШ, стенттеу) және консервативті терапиядағы пациенттерге бөлінбейді. Мақсаты: Әдебиеттерді, клиникалық-эпидемиологиялық мәліметтерді және КАБГ жүргізетін науқастарға стационардан кейінгі кезеңде амбулаториялық-емханалық көмекті ұйымдастырудың қолданыстағы жүйесін талдау. Іздеу стратегиясы. АКШ-дан өткен пациенттерді диспансерлік бақылауды зерделеу мәселелері бойынша әдеби шолу жүргізілді. Зерттеу тереңдігі 10 жыл. PubMed базасында толық мәтінді ашық қол жетімді мақалаларды іздеу кілт сөздері: coronary artery bypass grafting, medical examination, follow-up after CABG, recovery. The algorithm of dispensary observation. Қосу критерийлері: а, В дәлелдеу деңгейінің жарияланымдары: мета-талдаулар, жүйелі шолулар, когорттық және көлденең зерттеулер. Ерекшелік критерийлері: хабарламалар түріндегі сарапшылардың пікірі, жарнамалық мақалалар. Нәтижелер: кейінгі алғашқы медициналық көмек көрсетілмеген пациенттердің ұзақ мерзімді нәтижелері нашар екендігі көрсетілді. CABG операциясынан кейінгі көптеген асқынулар жүрек-өкпе айналымына байланысты жүйелі қабыну реакциясымен байланысты. Алғашқы медициналық көмек дәрігерлері КШ асқынуларын тануда және операциядан кейінгі күтімде маңызды рөл атқарады. Қорытындылар: осылайша, CABG-ден кейін пациенттерді диспансерлік бақылау алгоритмін әзірлеу қажет.