Аннотация
Psychological counseling is a relatively new professional area of psychological practice, which is a type of psychological assistance. This area is associated with psychotherapy and is aimed at a clinically healthy individual who, for some psychological reasons, cannot independently overcome everyday difficulties and crises of development (relationships and activities). The main task of counseling lies in helping individuals through dialogue in finding a way out of the current problematic circumstances over which they are unable to win without outside help, understanding and changing ineffective behavioral patterns for making fateful decisions, resolving current life difficulties, achieving goals, transformation values and meanings of life for the sake of development and overcoming difficulties. According to the target area, the tasks of psychological counseling are divided into corrective and therapeutic effects, and tasks related to the development of the client as a person, partner, student, or professional. The purpose of the study is to investigate dialogue in psychotherapeutic relations in psychological counseling during stress. The theoretical method of the research is the theoretical investigation of the dialogue in psychotherapeutic relations in psychological counseling. The penetration of the concept of "dialogue" into counseling psychology is naturally connected with the fact that communication between the client and the consultant began to be thought of as a dialogue, as a result of which new and integrative appeared approaches in psychological counseling. M.R. Arpentieva and F.E. Vasilyuk created metasystems of counseling and psychotherapy that analyze their processes and results as dialogical. However, steps towards a metasystem analysis of counseling as a practice of dialogue are made in many works, including works devoted to the analysis of the similarities and differences between psychotherapy and counseling, the analysis of the problems of limitations and mistakes of the counselor and the therapist, ethical, and other principles and norms of helping interaction. Keywords: dialogue, stress, aesthetic externality, reflection, recommendation, psychotherapeutic relations, psychological counselling. Психологическое консультирование – важнейшее направление профессиональной психо- логической помощи. Это практика тесно связанная с психотерапией, но нацеленная на здорового с точки зрения врача-психоетрапевта (клинициста) человека. Этот человек выступает как клиент. В этом качестве он просто, по каким-то непонятным ему психологическим причинам не способен справляться с повседневными трудностями и конфликтами и, тем более, кризисами функциониро- вания и совершенствования в сфере межличностных отношений и в сфере трудовой или учебной деятельности. Цель исследования - изучить диалог в психотерапевтических отношениях в психо- логическом консультировании в условиях стресса. Метод исследования - теоретическое осмысление диалога как феномена психотерапевтических отношений в психологическом консультировании. Лидирующей задачей консультирования является помочь человека человеку посредством диалога. С помощью диалога, в диалоге друг с другом люди ищут выход из текущих затруднений. Без посторонней помощи, фасилитации и сопровождения специалиста им это сделать по разным причинам не удается. Им нужно помочь в осознании, исследовании и трансформации неэффектив- ных и непродуктивных способов понимания себя и мира, изменении некорректных, конфликтоген- ных и устаревших моделей поведения и общения. Им нужна подержка в принятии судьбоносных решений, а также для разрешения текущих жизненных трудностей и конфликтов, помощь в совладании со страданиями, выходящими за рамки того, что они проходили ранее. С помощью диалога консультант может помочь в достижения целей, трансформации ценностей и смыслов жизни ради развития и совладания с проблемами и страданием, исцеления и полноценного функциониро- вания как личность, партнер, студент / профессионал. В зависимости от целей психо-логического консультирования можно выделить ряд эффектов. Так, можно выделить отсроченные и непосред- ственные, корректирующие / терапевтические и развивающие, формирующие (абилитирую-щие) эффекты. Очень важны в консультировании задачи, связанные с развитием клиента как личности, партнера, студента или профессионала, в том числе коучинг. Не менее важен и противо-положный полюс - полюсь опыта страданий, духовно-нравственных, социальных и телесно-психологических травм, дистрессов и посттравматических расстройств. Использование понятия «диалог» и диалоги- ческого подхода в психологию консультирования связано с тем, что помощь стала рассматриваться как многослойный и многокомпонентный диалог. Благодаря этом в консультировании и психо- терапии, появились новые интегративные подходы к их осмыслению. М.Р. Арпентьева и Ф.Е. Василюк создали метасистемы консультирования и психотерапии, которые анализируют свои процессы и результаты как диалогические. Однако шаги к метасистемному анализу консультирова- ния как практики диалога сделаны во многих работах, включая работы, посвященные анализу сходств и различий между психотерапией и консультированием, анализу проблем ограничений и ошибок консультанта и психотерапевтат, этических и других принципов и норм помогающего взаимодействия. Ключевые слова: диалог, стресс, эстетическая внешность, рефлексия, рекомендация, психотерапевтические отношения, психологическое консультирование. Психологиялық кеңес беру – кәсіби психологиялық көмектің ең маңызды саласы. Бұл психотерапиямен тығыз байланысты тәжірибе, бірақ психотерапевт (клиник) тұрғысынан сау адамға бағытталған. Бұл адам клиент ретінде әрекет етеді. Бұл қызметте ол жай ғана, кейбір психологиялық себептерге байланысты оған түсініксіз, күнделікті қиындықтар мен қақтығыстарға төтеп бере алмайды, сонымен қатар тұлғааралық қарым-қатынастар саласындағы және еңбек немесе оқу қызметі саласындағы қызмет ету және жетілдіру дағдарыстары. Зерттеудің мақсаты - стресс жағдайында психологиялық кеңес берудегі психотерапевтік қарым-қатынастардағы диалогты зерттеу. Зерттеу әдісі – психологиялық кеңес берудегі психотерапиялық қарым-қатынас феномені ретінде диалогты теориялық тұрғыдан түсіну. Кеңес берудің жетекші міндеті – диалог арқылы адамға көмектесу. Диалогтың көмегімен, бір-бірімен диалогта адамдар қазіргі қиындықтардан шығудың жолын іздейді. Түрлі себептермен олар мұны сырттан көмексіз және маманның сүйемел- деуінсіз жасай алмайды. Олар өзін және әлемді түсінудің тиімсіз және өнімсіз тәсілдерін түсінуге, зерттеуге және түрлендіруге, мінез-құлық пен қарым-қатынастың дұрыс емес, конфликттік және ескірген үлгілерін өзгертуге көмек қажет. Олар тағдырлы шешімдер қабылдауда, сондай-ақ ағым- дағы өмірлік қиындықтар мен қақтығыстарды шешуде, бұрын бастан өткергеннен асып түсетін азаппен күресуге көмекке мұқтаж. Диалог арқылы кеңесші мақсаттарға жетуге көмектесе алады, өмірдегі құндылықтар мен мағыналарды дамыту және проблемалар мен азаптармен күресу, емдеу және адам, серіктес, студент / кәсіпқой ретінде толыққанды жұмыс істеу үшін өзгертуге көмектеседі. Психологиялық кеңес берудің мақсаттарына байланысты бірқатар әсерлерді ажыратуға болады. Сонымен, кейінге қалдырылған және дереу, түзететін / емдік және дамытатын, қалыптастыратын (білдіретін) әсерлерді бөліп көрсетуге болады. Кеңес беруде клиентті тұлға, серіктес, студент немесе кәсіпқой ретінде дамытуға байланысты тапсырмалар, соның ішінде коучинг өте маңызды. Қарама- қарсы полюстің маңыздылығы - азап, рухани-моральдық, әлеуметтік және дене-психологиялық жарақаттар, күйзеліс және жарақаттан кейінгі бұзылулар тәжірибесінен кем емес. Кеңес беру психологиясында «диалог» ұғымы мен диалогтық тәсілдің қолданылуы көмектің көп деңгейлі және көп құрамды диалог ретінде көріне бастауымен байланысты. Осының арқасында кеңес беру мен психотерапияда оларды түсінуге жаңа интегративті тәсілдер пайда болды. М.Р.Арпентьева мен Ф.Е.Василюк олардың процестері мен нәтижелерін диалогтық ретінде талдайтын кеңес беру мен психотерапияның метажүйесін құрды. Дегенмен, диалог тәжірибесі ретінде кеңес беруді метажүйе- лік талдауға қадамдар жасалды, соның ішінде психотерапия мен кеңес берудің ұқсастықтары мен айырмашылықтарын талдауға, кеңесші мен психотерапевттің шектеулері мен қателіктерін талдауға, этикалық және өзара әрекеттесуге көмектесудің басқа да принциптері мен нормалары бар. Түйін сөздер: диалог, стресс, эстетикалық сырт, рефлексия, ұсыным, психотерапиялық қарым- қатынастар, психологиялық кеңес беру.