Аннотация
Бастауыш сынып оқушыларының дене тәрбиесінің қазіргі теориясы мен әдістемесінде қимыл- қозғалыстардың маңыздылығы және саналы түрде меңгеру қажеттілігі танылады. Жете түсіну ақыл-ой белсенділігін жандандырады, қимыл-қозғалыс мәселелерін шешуде дербестікті, мектеп оқушыларының өзін-өзі бақылауын, өзін-өзі бағалауын, қимыл-қозғалыстардың өзгеруінде шығармашылық бастаманы дамытуға негіз болады. Осы саладағы зерттеулер кеңістіктегі саналы бағдарлауды, секірулердегі, қозғалыс ойынында қимылдардың сипаты мен сапасын жете түсіну мәселелерін қозғайды. Бірінші және екінші сигналдық жүйелердің өзара байланысты қызметін жетілдіретін, балаларды қимыл әрекеттерін игеруге және оларды қолдануға байланысты жинақтауларға жеткізуге мүмкіндік беретін жалпы даму жаттығуларының саналы орындалуын қалыптастыру ерекшеліктері жеткілікті зерттелмеген. Сондықтан, бұл зерттеудің мақсаты, бастауыш мектеп жасындағы балалардың жалпы дамыту жаттығуларын саналы меңгеру ерекшеліктерін зерттеу және бастауыш мектеп жасындағы балалардың жалпы дамыту жаттығуларын саналы меңгеруін бағалау критерийлерін әзірлеу. Кілт сөздер сөздер: жалпы дамыту жаттығулары; қалыптастыру; педагогикалық жағдайлар; бастауыш білім беру; оқушылар. Важность и необходимость осознанности при выполнении общеразвивающих упражнений признаются современной теорией и методикой физического воспитания детей школьного возраста. Осознанность закладывает основу для самостоятельности детей в решении двигательных вопросов, самоконтроля и самооценки, а также проявления творческой инициативы в преобразовании самих движений. Исследования в этой области затрагивают вопросы обучения сознательной ориентации в пространстве, осознания природы, качества движений в прыжках, активной игре. Однако в ходе исследования было выявлено, что особенности формирования сознательного выполнения общеразвивающих упражнений, совершенствующих взаимосвязанную деятельность первой и второй сигнальных систем, которые позволяют подвести детей к обобщениям, связанным с овладением двигательных действий и их использования, изучены недостаточно. В связи с этим возникает необходимость дальнейшего исследования познавательных особенностей детей младшего школьного возраста при выполнении общеразвивающих упражнений и разработки критериев оценки информированности детей о выполнении общеразвивающих упражнений. Ключевые слова: общеразвивающие упражнения; формирование; педагогические условия; начальное образование; учащиеся. The importance and necessity of movement awareness are recognized in modern theory and methodology of physical education for younger schoolchildren. Awareness establishes the groundwork for children’s independence in resolving motor issues, self-control, and self-esteem, as well as the display of creative initiative in the transformation of the movements themselves. The research in this area touches upon the issues of teaching conscious orientation in space, awareness of nature, and the quality of movements in jumps, and active play. However, in the course of the study, it was revealed that the features of the formation of the conscious performance of general developmental exercises that improve the interconnected activity of the first and second signal systems, allow children to be led to generalizations related to the mastery of motor actions and their use, have not been sufficiently studied. In this regard, there is a need for further research on the features of awareness of general developmental exercises by children of primary school age and the development of criteria for assessing children’s awareness of the performance of general developmental exercises. Keywords: general developmental exercises; formation; pedagogical conditions; elementary education; students.