Аннотация
Introduction. Overweight and obesity are stated to be pressing clinical and social health problems around the world. This is a complex disease that develops as a result of genetic factors and environmental factors. At the same time, an important feature of obesity in men is a change in the metabolism of sex hormones. Age-related hypogonadism against the background of overweight is a clinical and biochemical syndrome that leads to a significant decrease in the quality of life and negatively affects the function of many systems and organs of an aging organism. The study under consideration is aimed at assessing the effect of excess weight on the level of testosterone fraction and lipid metabolism in older men of the Kazakh population. In total, the study included 300 men who underwent a comprehensive clinical examination to determine the presence of hypogonadism. The surveyed were stratified by BMI, and divided into 3 groups: with a normal BMI up to 25 kg / m2 (group 1, n = 145), with an overweight BMI from 25-29.9 kg / m2 (group 2, n = 70) and with obesity BMI from 30 kg / m2 and more (group 3, n = 85). Results. Total testosterone levels are directly related to SHBG concentration, so changes in blood SHBG levels affect plasma distribution of testosterone and its availability to target tissues and cells. In our studies, the percentage of free testosterone correlated negatively with total testosterone, SHBG, and BMI. But by the outcomes of the study, the calculated free testosterone was stated higher in groups with high BMI. But the reference value of free testosterone according to the literature data was directly proportional to the level of total testosterone and BMI. Our study has revealed a direct correlation between BMI and triglyceride and LDL levels, and an inverse relationship with HDL levels. Conclusion. Overweight and obesity are accompanied by a decrease in SHBG and total testosterone levels and their decrease correlates to obesity degree. Although the calculated free testosterone do not have a solid biological basis, they are entirely suitable to be applied in andrological practice. Lipid metabolism disorders are more often caused by lifestyle and ethnic food habits. Введение. Избыточный вес и ожирение являются актуальной клинической и общественной проблемами для здоровья во всем мире. Это комплексное мультифакториальное заболевание, которое развивается вследствие действия генетических факторов и факторов внешней среды. При этом важной особенностью ожирения у мужчин является изменение метаболизма половых гормонов. Возрастной гипогонадизм на фоне избыточного веса является клиническим и биохимическим синдромом, который приводит к значительному снижению качества жизни и отрицательно влияет на функцию множества систем и органов стареющего организма Цель исследования. Оценить влияние избыточного веса на уровень фракции тестостерона и липидного обмена у мужчин казахской популяции старшего возраста. Материалы и методы. Всего в исследование включены 300 мужчин, прошедших комплексное клиническое обследование с определением наличия гипогонадизма. Обследованные стратифицированы по индексу массы тела (ИМТ), распределены на 3 группы: с нормальным ИМТ до 25 кг/м2 (группа 1, n=145), с избыточной массой тела ИМТ от 25- 29,9 кг/м2 (группа 2, n=70) и с ожирением ИМТ от 30 кг/м2 и выше (группа 3, n=85). Результаты. Уровень общего тестостерона напрямую связан с концентрацией глобулина, связывающего половые гормоны (ГСПГ). Изменение уровней ГСПГ в крови влияет на распределение в плазме тестостерона и доступность его к тканям и клеткам-мишеням. В нашем исследований процентное содержание свободного тестостерона отрицательно коррелировало с общим тестостероном, ГСПГ и ИМТ. Но по результатам исследования расчетный свободный тестостерон оказался выше в группах с высоким ИМТ. Но референсное значение свободного тестостерона соответственно литературным данным было прямо пропорционально уровню общего тестостерона и ИМТ. В нашем исследовании выявлена прямая корреляция между ИМТ и уровнем триглицеридов и ЛПНП, и обратная связь с уровнем ЛПВП. Выводы. Избыточный вес и ожирение сопровождаются снижением уровня ГСПГ и общего тестостерона и их снижение пропорционально степени ожирения. Расчетные цифры свободного тестостерона хоть и не имеют прочной биологической основы, но вполне пригодны для применения в андрологической практике. Нарушение обмена липидов чаще обусловлено образом жизни и этническими пищевыми привычками. Кіріспе. Артық салмақ пен семіздік-бүкіл әлемдегі денсаулық үшін өзекті клиникалық және әлеуметтік проблемалар. Бұл кешенді мультифакториальное ауру, генетикалық факторлар және сыртқы орта факторларының салдарынан дамиды. Бұл жағдайда ерлердегі семіздіктің маңызды ерекшелігі жыныстық гормондардың метаболизмінің өзгеруі болып табылады. Артық салмақ фонында жасқа байланысты гипогонадизм клиникалық және биохимиялық синдром болып табылады. Бұл өмір сапасының едәуір төмендеуіне әкеледі және қартаю ағзасының көптеген жүйелері мен мүшелерінің жұмысына теріс әсер етеді. Зерттеу мақсаты. Егде жастағы қазақ популяциясындағы ерлердегі тестостерон фракциясы мен липидтер алмасуының деңгейіне артық салмақтың әсерін бағалау. Материалдар мен әдістер. Зерттеуге гипогонадизмнің бар-жоғын анықтай отырып, кешенді клиникалық тексеруден өткен 300 ер адам кіреді. Тексерілгендер дене салмағы индексы (ДСИ) бойынша стратификацияланған, 3 топқа бөлінген: қалыпты ДСИ-мен 25 кг / м2 дейін (1-топ, n=145), артық дене салмағымен ДСИ - мен 25-29,9 кг/м2 (2-топ, n=70) және семіздікпен ДСИ-мен 30 кг/м2 және одан жоғары (3-топ, n=85). Нәтижелері. Жалпы тестостерон деңгейі жыныс гормандарын байланыстырушы глобулин (ЖГБГ) концентрациясына тікелей байланысты. Қандағы жыныс гормандарын байланыстырушы глобулин деңгейінің өзгеруі тестостерон плазмасының таралуына және оның мақсатты тіндер мен жасушаларға қол жетімділігіне әсер етеді. Біздің зерттеулерімізде бос тестостеронның пайызы жалпы тестостеронмен, жыныс гормандарын байланыстырушы глобулин және ДСИ-мен теріс байланысты. Бірақ зерттеу нәтижелері бойынша есептелген еркін тестостерон жоғары ДСИ топтарында жоғары болды. Бірақ әдеби мәліметтерге сәйкес еркін тестостеронның анықтамалық мәні жалпы тестостерон мен ДСИ деңгейіне тікелей пропорционалды болды. Біздің зерттеулерімізде ДСИ мен триглицеридтер, ТТЛП арасындағы тікелей байланыс және ТЖЛП деңгейімен кері байланыс анықталды. Тұжырымдар. Артық салмақ пен семіздік жыныс гормандарын байланыстырушы глобулин және жалпы тестостерон деңгейінің төмендеуімен және олардың семіздік деңгейіне пропорционалды төмендеуімен бірге жүреді. Бос тестостеронның есептелген көрсеткіштерінің күшті биологиялық негізі болмаса да, андрологиялық тәжірибеде қолдануға жарамды. Липидтер алмасуының бұзылуы көбінесе өмір салты мен этникалық тамақтану әдеттеріне байланысты.