Аннотация
Введение. Менопауза является одним из важнейших событий в жизненном цикле женщины, представляющим собой переход от репродуктивной к нерепродуктивной стадии с последующим наступлением фазы старения. В этот период происходят физиологические изменения, оказывающие негативное влияние на женский организм, вызывая снижение качества жизни и вероятности здорового старения. Охрана здоровья населения старшего возраста занимает приоритетное место в деятельности систем здравоохранения и социальной защиты многих стран. Целью данной обзорной статьи является обобщение сведений литературы об особенностях состояния здоровья женщин менопаузального возраста и проводимых мероприятиях по охране их здоровья. Стратегия поиска. Нами был проведен аналитический обзор источников в открытом доступе из научных баз данных Scopus, PubMed, Google Scholar, Web of Science, e-library за последние 10 лет (2013-2023 гг.). Для поиска были использованны ключевые слова: «женское здоровье», «менопауза», «скрининг», «профилактика», «медицинская помощь». Публикации, включенные в обзор литературы, были полнотекстовые статьи на русском и английском языках. Всего было проанализировано 312, из них цели исследования и критериям включения соответствовали 82. Результаты. В обзорном материале представлены особенности состояния здоровья женщин старшего возраста и рассмотрены вопросы профилактики, ранней диагностики состояний и заболеваний, возникающих в перименопаузальном периоде. Особенное внимание уделено скринингу злокачественных новообразований, сердечно-сосудистых заболеваний, остеопорозу, а также диагностике расстройств, связанных с менопаузальным переходом. Установлено, что во многих стран разрабатываются различные программы и стратегии для поддержания здоровья и улучшения качества жизни женщин старшего возраста. Но, несмотря на это, существуют ряд проблем в оказании им медицинской помощи, низкой осведомленности населения о профилактических скринингах, отсутствии понимания психологического статуса женщин в период менопаузы. Заключение. На основании проведенного литературного обзора установлено, что основной задачей для проведения мероприятий по улучшению качества жизни населения старшего возраста и снижению риска заболеваний старения являются сочетание просветительской, профилактической, скрининговой и лечебной работы, направленной на решение медицинских, социальных и психологических проблем. Introduction.Menopause is one of the most important events in a woman's life cycle, representing the transition from the reproductive to the non-productive stage with the subsequent onset of the aging phase. During this period, physiological changes occur that have a negative impact on the female body, causing a decrease in the quality of life and the likelihood of healthy aging. The protection of the health of the elderly population occupies a priority place in the activities of health and social protection systems in many countries. The purpose of this review article is to summarize the literature on the peculiarities of the health status of menopausal women and the measures taken to protect their health. Search strategy. We conducted an analytical review of open access sources from the scientific databases Scopus, PubMed, Google Scholar, Web of Science, e-library over the past 10 years (2013-2023). Keywords were used for the search: "women's health", "menopause", "screening", "prevention", "medical care". The publications included in the literature review were full-text articles in Russian and English. A total of 312 were analyzed, of which 82 met the objectives of the study and the inclusion criteria. Results. The review material presents the features of the health status of older women and discusses the issues of prevention, early diagnosis of conditions and diseases that occur in the perimenopausal period. Special attention is paid to the screening of malignant neoplasms, cardiovascular diseases, osteoporosis, as well as the diagnosis of disorders associated with menopausal transition. It has been established that various programs and strategies are being developed in many countries to maintain the health and improve the quality of life of older women. However, despite this, there are a number of problems in providing them with medical care, low awareness of the population about preventive screenings, lack of understanding of the psychological status of women during menopause. Conclusion.Based on the conducted literature review, it was found that the main task for carrying out measures to improve the quality of life of the elderly population and reduce the risk of aging diseases is a combination of educational, preventive, screening and therapeutic work aimed at solving medical, social and psychological problems. Кіріспе. Менопауза - бұл әйел өмірінің репродуктивтік кезеңінен репродуктивті емес кезеңге ауысуымен, әрі қарай қартаю кезеңінің басталуымен сипатталатын үрдіс болып табылады. Осы кезеңде әйел денесіне теріс әсер ететін физиологиялық өзгерістер орын алады. Бұл өмір сапасының төмендеуіне және сау қартаю ықтималдығының болмауына әкеледі. Егде жастағы халықтың денсаулығын қорғау көптеген елдердің денсаулық сақтау және әлеуметтік қорғау жүйелерінің негізгі қызметтері болып саналады. Мақаласының мақсаты менопаузалық жастағы әйелдердің денсаулық жағдайының ерекшеліктері және олардың денсаулығын сақтау бойынша өткізілетін іс-шаралар туралы мәліметтерді талқылау болып табылады. Іздеу стратегиясы. Біз соңғы 10 жылдағы (2013-2023 жж.) Scopus, PubMed, Google Scholar, Web of Science, e-library ғылыми дерекқорларынан ашық қолжетімді дереккөздерге аналитикалық шолу жасадық. Іздеу үшін "әйелдер денсаулығы", "менопауза", "скрининг", "алдын алу", "медициналық көмек" сияқты кілт сөздері пайдаланылды. Әдебиеттерді шолуға енгізілген басылымдар орыс және ағылшын тілдеріндегі толық мәтінді мақалалар болды. Барлығы 312 мақала талданып, оның ішінде зерттеу мақсаттары мен қосу критерийлері 82 мақала сәйкес келді. Нәтижелер. Бұл әдеби шолуда егде жастағы әйелдердің денсаулық жағдайының ерекшеліктері және перименопауза кезеңінде пайда болатын жағдайлар мен ауруларды алдын алу, ерте диагностикалау мәселелері қарастырылады. Сонымен қатар қатерлі ісіктерге, жүрек-қан тамырлары ауруларына, остеопорозға скрининг жасау шараларына және менопаузаға байланысты бұзылуларды диагностикалауға ерекше назар аударылады. Көптеген елдерде егде жастағы әйелдердің денсаулығын сақтау және өмір сүру сапасын жақсарту үшін әр түрлі бағдарламалар мен стратегиялар әзірленіп жатқаны анықталды. Бірақ бұған қарамастан, оларға медициналық көмек көрсетуде, профилактикалық скринингтер туралы халықтың хабардарлығының төмендігінде, менопаузадағы әйелдердің психологиялық мәртебесін түсінбеуде бірқатар мәселелер бар екендігі анықталды. Қорытынды. Жүргізілген әдеби шолу негізінде егде жастағы халықтың өмір сүру сапасын жақсарту және қартаю ауруларының қаупін азайту жөніндегі іс-шараларды өткізудің негізгі міндеті медициналық, әлеуметтік және психологиялық мәселелерді шешуге бағытталған ағартушылық, профилактикалық, скринингтік және емдеу жұмыстарының үйлесімі болып табылатыны анықталды.