Аннотация
Introduction. Autism spectrum disorder (ASD) are the neurological disorder characterized by the lack of social communication and interaction, as well as the limited or repetitive behavioral patterns. The prevalence of ASD has shown the increase in the world; consequently, early identification of ASD signs plays a key role in the treatment effectiveness. It is also crucial to note the importantance nurses in coordinating the care of children with ASD and their families. Aim: to study the awareness, knowledge and experience of nurses regarding ASD. Materials and methods. A cross-sectional study was conducted. The questionnaire, that included 19 questions on the autism awareness of children developed by Muideen O. Bakare et al was adapted. The questionnaire has been translated and adapted to Kazakh and Russian languages. The survey was conducted among nurses of the general practitioners and pediatricians of healthcare facilities that provide primary care (PHC) in Almaty. Results. The majority of respondents in both groups had more than 11 years of work experience (44,7%). 66,7% of respondents consider ASD as a mental disorder, and approximate 9,1% of respondents interested to learn more about ASD. 70,9% of respondents know about the changes in ICD-11. Only 41,7% were aware of all methods of ASD diagnosis, and only 27,8% were aware of the modified autism screening test for children. Pediatric nurses showed more in-depth knowledge in four areas than general nurses. Conclusion. Nurses need capacity-building training in caring for patients with ASD, especially working in teams with GPs. Healthcare managers need to prioritize the knowledge transfer trainings of nurses due to recent ASD increase and timely screening is best measure to provide effective care and treatment. Актуальность. Расстройства аутистического спектра (РАС) - это неврологические расстройства, характеризующиеся проблемами в социальной коммуникации и взаимодействии, а также ограниченными или повторяющимися моделями поведения. Распространенность РАС в мире возросла; таким образом, их раннее выявление играет ключевую роль в эффективности лечения. Также важна роль медсестер в координации ухода за детьми с РАС и их семьями. Цель исследования: изучить знания и опыт медсестер в области РАС. Материалы и методы. Было проведено крос-секционное исследование. Мы адаптировали анкету, которая включала 19 вопросов о знаниях о детском аутизме, разработанную Muideen O. Bakare и соавторами. Анкета была адаптирована на казахский и русский языки. Опрос был проведен среди медицинских сестер врачей общей практики и педиатров первичной медико-санитарной помощи (ПМСП) в Алматы. Результаты. Большинство респондентов в обеих группах имели опыт работы более 11 лет (44,7%). 66,7% респондентов считают РАС психическим расстройством и примерно 9,1% респондентов хотели бы узнать больше о РАС. 70,9% респондентов знают об изменениях в МКБ-11. Только 41,7% были осведомлены обо всех методах диагностики РАС и только 27,8% знали о модифицированном скрининговом тесте на аутизм для детей. Педиатрические медсестры продемонстрировали более глубокие знания в четырех областях, чем медсестры общего профиля. Выводы. Медсестры нуждаются в повышении квалификации по уходу за пациентами с РАС, особенно те, кто работает с врачами общей практики. Руководителям здравоохранения необходимо уделять первоочередное внимание повышению квалификации медсестер в связи с недавним ростом числа случаев РАС, и своевременное обследование является лучшим способом повышения эффективности их ухода и лечения. Кіріспе. Аутизм спектрінің бұзылуы (АСБ) - бұл әлеуметтік қарым-қатынас пен өзара әрекеттесу мәселелерімен және шектеулі немесе қайталанатын мінез-құлық үлгілерімен сипатталатын неврологиялық бұзылулар. Әлемде АСБ таралуы өсті; осылайша, оларды ерте анықтау емдеу тиімділігінде шешуші рөл атқарады. АСБ бар балаларға және олардың отбасыларына күтім жасауды үйлестіруде медбикелердің рөлі де маңызды. Зерттеудің мақсаты: АСБ бойынша медбикелердің білімі мен тәжірибесін зерттеу. Материалдар мен әдістері. Көлденең-қималық зерттеу жүргізілді. Біз Muideen O. Bakare және бірлескен авторлар әзірлеген балалар аутизмі туралы 19 сұрақтан тұратын сауалнаманы бейімдедік. Сауалнама қазақ және орыс тілдеріне бейімделді. Сауалнама Алматыда жалпы практика дәрігерлерінің медбикелері мен алғашқы медициналық-санитарлық көмек (МСАК) педиатрлары арасында жүргізілді. Нәтижесі. Екі топтағы респонденттердің көпшілігінде 11 жылдан астам жұмыс тәжірибесі болды (44,7%). Респонденттердің 66,7% - ы АСБ психикалық бұзылыс деп санайды және респонденттердің шамамен 9,1% - ы АСБ туралы көбірек білгісі келеді. Респонденттердің 70,9%-ы ХАЖ-11 өзгерістері туралы біледі. Тек 41,7% - ы АСБ диагностикасының барлық әдістерін білді және тек 27,8% - ы балаларға арналған аутизмге арналған скринингтік тест туралы білді. Педиатриялық медбикелер жалпы медбикелерге қарағанда төрт салада тереңірек білім көрсетті. Қорытынды. Медбикелер АСБ бар науқастарға , әсіресе жалпы тәжірибелік дәрігерлермен жұмыс істейтіндерге күтім жасау бойынша біліктілікті арттыруды қажет етеді. Денсаулық сақтау менеджерлері АСБ-ның жақында өсуіне байланысты медбикелердің біліктілігін арттыруға басымдық беруі керек және уақтылы тексеру олардың күтімі мен емінің тиімділігін арттырудың ең жақсы жолы болып табылады.